Tuesday, 3 June 2014

Brief History of Zomi in Chin State

      
          The outsider calls Zomi Community as Chin,Kuki and Lushai. “Zo”(Zhou)is their ancestor’s name and “Mi”(Ming)means people. And in Chinese words “Zhou Ming”.  They ruled China in 1027-211 BC.  Hence, they were called as Zomi people.
Some of the Zomi are migrated from China around 220 BC and settle in different place and different countries. They are Mongoloid by race, their language belong to Tibetan-Burma group, who enjoy full political freedom from generation to generation under their Chief administration on their own land. They never have a tendency to invade the land of others, and the same way they never want to be invaded and be under the ruling power of the outsider.
However, the British came in 1872 and invade the innocent land of the Zomi in 1890, and ruled over them for 55 years. When India got independence in 1947 and Myanmar (Burma) 1948, the land of the Zomi Country had divided into two groups, one as Northeast India and another as Western Myanmar. Moreover, when Bangladesh became independent country, some of the Zomi were permanently divided and separated within their own land. Therefore, Zomi were scattered through three countries in Western Myanmar, Northeast India and Bangladesh. This boundary replaces the original of Zomi feeling and became a kind of permanent disease for the Zomi. The economic life of the Zomi is governed by what may been called the primitive economy. They are merely self-sufficient and they have no surplus food. Agriculture is the basic of the economy.          
The land of Chin State is Located at the Western part of Myanmar bordering with India and Bangladesh. The Chin State constituted out of the Chin Hills on 4th January 1974.The land is a mountainous region covered with teak and bamboo forest. The Famous peak and mountains of their land are Thangmual (Kenedy), Innbukmual, lunmual,Bawipamual, Khonumual(Fortwhite) and Awtawrawmual, Where as Rivers are Meitei gun(Mani pure Rivers), Ciau, Bawinu, Lemro, Mitta and Mong are the most important rivers in their land. Rith is the largest lake in the
Chin State. The Whole countryside is covered with vegetation. Wild beasts like lions,
tigers, leopards, bears, boars, elephants, wild bears, bison’s, deer’s wild goats ,foxes, wolfs etc. Moreover, winged birds, hornbills, and sparrow, eagle, parrot weaves birds, pigeon, dove, cuckoo, owl, hawk, wood picker pewit etc. 

Though the land does not have a common language, Tedim, Falam and Haka are most widely spoken dialects in the northern part, while Matu, Khumi, Dai and Mara are spoken in the southern part of their Land.  Tedim language is the first easy to understand in Chin State. They community used the foreign language called Burmese, because the land does not have the rights to promote its dialects for common language to be used.
Chin State has three climate, namely are Phalbi(Winter Season),Khuakhal(Summer Season) and Tuuk(Rainy Season) in their land. Chin State is located in the Western part of Myanmar between latitude 20 40 North and East of Chin State is Sagai Division, to the South are Magway Division and Rakhine(Zakhai) State. And to the West are the Indian State of Mizoram, Manipur and the Chittagong Hill tracts of Bangladesh. The capital of Chin State is Haka(Khalkha), Chin State has connection with Myanmar prepared by all weather roads and by air at Kalaymyo. Their National Day is celebrated on 20 February every year since 1948, and is considered as an official holiday in the Chin State.

For administrative convenience the whole State in divided into 12 townships. The townships namely are Tedim, Tonzang, Cikha, Falam, Haka, Thantlang, Matupi, Mindat, Rih Khuadal, Rizua, Kanpalet and Paletwa. The Victoria peak located in the South is the highest point in the Chin State. The height of it is 10,018 feet above sea level. In the Northern and central regions, the Zomi occupies the slops only from about 4,000feet to a little over 7,000 feet. In the Southern Chin Hills occupancy extends down slope to 3,500 or 3,000 feet. Chin State is generally less than 90 miles. The total Zomi population both inside and outside of their land is estimated at about four million around.
 As before Myanmar (Burma)got independence, physically the Zomi were fine taller stouter than their neighbors in the plain on both the North and the East before, the average highs of the Zomi is from five and four inches to six inches over. However, today they are even smaller than their neighbors; it is very difficult to find men 5 Feet and 10 inches and 6 feet height, because the independence of Myanmar affects their economic and political life in negative way.

In the ancient times, the Zomi people spent most of their time in fighting and hunting. Life was hard and precious, there was constant fighting between tribes and villages. In the Zomi life, religion plays an important role is closely intertwined with everything from the planting  of crops to birth, omens, divination and drums guide deaths, and festivals etc. Their beliefs Social-economic and religious significance for the person concerned during and after his life depend on all this function. Animals were killed and sacrificed. Zu (rice bear)is consumed, and singing and dancing go on day and night. The traditional religions of the Zomi were animism. Then, became an indigenous religion called Laipiannism or Pau  Cin  Hau  religion.
Before, Christianity came to the Zomi people they spent most of their time fighting and hurting. They lived with one another to excel in these activities. Life was hard and precious. There was continues fighting between tribes and villages. Communication between tribes and villages was difficult and made and life was unsafe. Famine, epidemics, disease and similar misfortunes were common. All these were believed to because by evil spirit call dawi. After, American Baptist Missionary came from the west during the last decade of the 19th century on 15 March 1899 in Chin State. The Zomi community was drastically changed by the grace of God.

References:
1.Khup Za Go,Zo Mi Nam Tawh Kisai Thu(New Delhi: Zo Research Community Centre,2001).
2.C.Thang Za Tuan ,Zomite Tangthu Vol.1,(Kalaymyo: Zomi Christian  Literature Society,2005).
3.Hau  Za Cin ,Ka Laikung Panin (Guwati: Zo Aw Publications,2007).
4.Khup Za Go,Christianity in Chinland (Guwati: Christian Literature Central,1985.
6.Moses C.Tehloh ,A Theological Response to the Situation of The Chin Refugees in India: A Study of the Chin Refugess in Mizoram (Unpublish B.D.Thesis).Grukul  luthern Theological College & Research
Institue:Chennai,2008.
7.J.CSchwab,ChinEncyclopediaBritannica.Vol5,1963.
9.KhupZaGo,Leivui Panin,(Guwati
:ChristianLiteratureCentral,2004).
10.Do Suan Mung, Tapidaw Pawlpi Leh A Upna Tangthu (Faith Baptist
 Theological Seminary: Yangon, Myanmar ,2005).
20.F.K. Lehman,The Structure of the Chin Society(Illinois; Mehra Offset Press,1980).
  
                                                                            By: Do Khan Khai

Wednesday, 28 May 2014

A (3) veina TBC Youth Leadership Training ki lawhcing

Pasian' hehpihna tawh a (3) veina Tedim Baptist Convention Youth
Leadership Training, May 20-24,2014 sung Teeklui Tuiphum Pawlpi inntek
sepna tawh nuamtakin kibawl thei hi. Thusinna hun sungah TBC gam sung
pawlpite pan khangno makai (121) kipai thei aa,anuai abangin thusinna
kinei thei hi.
 
Thubulphuh: "Lungdam ko-a thu a ngen khangno"
(Lt.50:23,100:1-2,I Thes.5:16-18,Heb.13:15)
 
Thusung Thului
Pa Suan Khan Dongh(Pu Peek) Youth and Law
Rev. Thang Go Khup Baptist Distinctive
Rev.Dr. Thang Cin Lian Youth and Management
Thusunte zong lunglut huai mahmah in khangnoten zong thu duh thei
mahmah ahih manin kuamah a vak thepthup cih zong om se lo aa thu
kingai dimdiam in thangah huai mahmah hi.
 
Nitaksim biakpiakna hun ah Sakollam Tuiphum Khangno ten Praise and
Worship nopci takin hong makaih ziahziah uh hi.
 
Nitakkhat group zui-in siamna tuamtuam kidemna hunah khangnote'n
siamna tuamtuam hong lakin tha kingah mahmah hi.
 
Nisim nitaklam nai 3:00-5:00 pm sung group zui-in numei,pasal kimawlna
kinei aa nuam kisa mahmah hi.
 
Atawpna nitakin thusin aa hong pai teng leh kikhop hong sim tengin
khuaimei de-in thusin na teng leh Rev. Dr. Thang Cin Lian'
hunzatnate(sermon) lungngai kawmin Youth Director' makaihna tawh
ki-apna hun khat kinei aa,mipi te khitui nulkawmin Topa' tungah ki-ap
ziahziah uh hi.Kikhop man ciangin Sing song service hun tawh kizom
suak aa khangthak lasiam tampi om ahih lam hong phawksak hi.
 
Zankim 12:00 hun ciangin Maikum teh a (6) veina TBC Youth Conference,
Phaileng Tuiphum Pawlpi ah kimukik ciatni cih tawh mangpha kikhak in
zinciat kizuan hi.
 
"Gam khat, Pawlpi khat a kikhel nadingin tua gam, tua pawlpi sungah a
om khangnote akikhel phot kul ding hi. Khangnote akikhel kei leh
kikhelna taktak piang zolo ding hi." Tua hi-a, hih thusinna tungtawn
in i gam i pawlpi adingin phattuamna tampi om ding hi cih lam etna
lianpi i nei hi.
 
Thupuak,
Rev. Cin Khan En
Director
Youth Department

ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဘယ္ကို သြားေနသလဲ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ဘာလဲ

သမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဦးတင္ေအးတို႔အား ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ မတ္ ၂၁ ရက္တြင္ နယူးဇီလန္ႏွင့္ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံမ်ားသို႔ သြားေရာက္သည့္ ခရီးစဥ္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာသည္ကို ေတြ႔ရစဥ္။ သမၼတဦးသိန္းစိန္သည္ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ႏွင့္ တိုက္႐ိုက္သက္ဆိုင္ျခင္းမရွိေသာ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ ခရီးစဥ္မ်ားတြင္ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဦးတင္ေအးကို ေခၚေဆာင္သြားေလ့ ရွိသည္။ (ဓာတ္ပံု-သမၼတ႐ံုး၀က္ဘ္ဆိုက္)
၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ႀကိဳတင္မဲကိစၥမ်ား အပါအ၀င္ မမွ်တမႈမ်ား ရွိခဲ့ၿပီး ထိုအခ်ိန္က ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ကို စစ္ဥပေဒခ်ဳပ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ဖူးသူ ဒုတိယတရားသူႀကီးခ်ဳပ္ ဦးသိန္းစိုးက ဦးေဆာင္ခဲ့သည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဦးသိန္းစိုးကို ႏိုင္ငံေတာ္ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာ ခံု႐ံုးဥကၠ႒အျဖစ္ ေျပာင္းေရြ႕ တာ၀န္ေပးအပ္လိုက္သည္။ လစ္လပ္သြားေသာ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ေနရာ၌ ယခင္တပ္မေတာ္အစိုးရလက္ထက္ နံပါတ္ေျခာက္အဆင့္ေခါင္းေဆာင္ ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္း ဦးတင္ေအးကို အစားထိုးခန္႔အပ္ရန္ သမၼတဦးသိန္းစိန္က ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၇ ရက္၌ လႊတ္ေတာ္သို႔ တင္သြင္းခဲ့သည္။ ဦးတင္ေအးသည္ ျပည္ေထာင္စုၾက့ံခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ၏ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲ၌ မႏၲေလးတိုင္း တံတားဦးၿမိဳ႕နယ္တြင္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ကာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ျဖစ္ခဲ့သည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၆ ရက္၌ ဦးတင္ေအးက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္မွ ႏုတ္ထြက္လိုက္ၿပီး ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၇ ရက္တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒အျဖစ္ အမည္စာရင္း တင္သြင္းခံခဲ့ရျခင္းျဖစ္သည္။

ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ တာ၀န္ယူခဲ့ၿပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲကို ဦးတင္ေအးက ျပဳလုပ္ေပးခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ မဟာဗ်ဴဟာမ်ား ေရးဆြဲခဲ့သည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲကိုသာမက ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲကိုပါ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးမည္ဟု ဦးတင္ေအးက ကတိေပးခဲ့ေသာ္လည္း ထိုလုပ္ေဆာင္မႈအားလံုးသည္ ဥပေဒေဘာင္အတြင္းမွသာ ျဖစ္ရမည္ဟု သတိေပးထားခဲ့သည္။ အဆိုပါ ဥပေဒေဘာင္ဆိုသည္မွာ ျပင္ဆင္ရန္ ခက္ခဲေနဆဲျဖစ္ေသာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အပါအ၀င္ ေမ်ာ့ႀကိဳးသဖြယ္ ျဖစ္ေနသည့္ အျခားတည္ဆဲ ဥပေဒမ်ားျဖင့္ ဆံုးျဖတ္လုပ္ေဆာင္မည္ကို ဆိုလိုျခင္းျဖစ္သည္။

ဦးတင္ေအး၏ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ နယ္လွည့္ခရီးမ်ား၌ ေျပာၾကားခ်က္မ်ားက ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ ဦးတည္ခ်က္အား ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္လာသည္။ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ တစ္ဦးအျဖစ္ ၾကားေန၀ါဒျဖင့္ သမာသမတ္က်စြာ ရပ္တည္ရမည့္အစား စစ္အာဏာသိမ္း ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္းတစ္ဦး၏ သတိေပးသံမ်ား ေရာစြက္ေနသည္။

ပုသိမ္ခရီးစဥ္မွာ ဘာေတြေျပာခဲ့သလဲ

၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ၏ အားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္တြင္ တပ္မေတာ္က အာဏာသိမ္းခဲ့ရသည္ဟု ဧၿပီ ၇ ရက္ ပုသိမ္ခရီးစဥ္၌ ဦးတင္ေအးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ အာဏာသိမ္းမႈတြင္ တပ္မေတာ္က ႐ိုး႐ိုးသားသား ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းသာျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။

၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) အႏိုင္ရခဲ့ျခင္းကို သမိုင္းအရ မျငင္းလိုဟု ဆိုေသာ္လည္း အာဏာလႊဲမေပးျခင္းမွာ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ မရွိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အျပစ္တင္မႈမ်ား ရွိခဲ့သည္ကို မျငင္းလိုပဲ ထိုေရြးေကာက္ပြဲသည္ အခ်ိန္တိုအတြင္း လုပ္ေဆာင္ရသျဖင့္ အားနည္းခ်က္မ်ား ရွိခဲ့သည္ဟု ဆိုပါသည္။ သို႔ေသာ္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္သြားသည္ကိုပင္ ေက်းဇူးတင္ရမည္ဟု ၎ကေျပာၾကားသည္။ ထိုအေျခအေနမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ၿပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ အေျခအေနႏွင့္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲအႀကိဳ အခင္းအက်င္းမ်ားအေပၚ ျပင္ဆင္ထားမႈမ်ားအား ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“၂၀၁၂ လည္းၿပီးေရာ အီးယူသံအမတ္တို႔၊ အမ်ားႀကီးပါပဲ လာၿပီးေတာ့ Free and Fair Election ဆိုၿပီးေတာ့ အေမရိကန္သံအမတ္ ပါပါတယ္၊ ကာတာတို႔ေအာဘ႐ိုက္တို႔ ဒါေတြအကုန္လံုး ပါပါတယ္။ Free and Fair Election လို႔ ေျပာပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္က သူတို႔ေတာ့ ဘာမွမေျပာပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ့္ပါတီေတြပဲ ေျပာတယ္။ ေအး .. ၂၀၁၂ ေရြးေကာက္ပြဲကေတာ့ လာေျပာၾကတာ လြတ္လပ္တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲလို႔ ေျပာတယ္။ ဥကၠ႒အေနနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ လြတ္လပ္လြန္းၿပီးေတာ့ မမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲလို႔၊ ကြၽန္ေတာ္ဒီလိုပဲ ေျပာခ်လိုက္ပါတယ္” ဟု ဦးတင္ေအးက ပုသိမ္ခရီးစဥ္တြင္ ေျပာၾကားသည္။

“လြတ္လပ္လြန္းတာမွ တခါတည္း Election Campaign က Election Campaign နဲ႔ေတာင္ မတူဘူး။ ဆႏၵျပေနသလား။ ၈၈ အေရးအခင္းမ်ား ျပန္ေရာက္ေနသလား။ ဟာ.. နဖူးစည္းလည္း ပါတယ္။ အလံေတြက်ေတာ့လည္း ၾကယ္ငါးပြင့္အလံေတြ ပါတယ္။ Election Campaign တဲ့။ ဘယ္သူကမွလည္း ကန္႔ကြက္မယ့္သူ မရွိဘူး။ ကန္႔ကြက္ၾကည့္ပါလား။ ကန္႔ကြက္ၾကည့္တာနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ အ႐ံႈးေပးလိုက္မွာ။ ဥပေဒေဖာက္ဖ်က္ၿပီးေတာ့ လုပ္တာပဲ။ ဒါက။ ဟုတ္လား။ အလံဥပေဒဆိုတာ ရွိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ အ႐ံႈးေပးပစ္ပလိုက္မယ္” ဟု ၎က ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေနာင္လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား၌ ကန္႔သတ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္မည္ဟု ဦးတင္ေအးက ဆိုသည္။

“လာမယ့္ဟာေတာ့ မရဘူး။ Election Campaign ကာလ သတ္မွတ္ေပးမယ္။ မေလးရွားမွာ ၁၅ ရက္ သတ္မွတ္ေပးထားတယ္။ မႏွစ္ကထက္စာရင္ ႏွစ္ရက္တိုးေပးထားတယ္။ အရင္ Election က ၁၃ ရက္ပဲရွိတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ ေနရာသတ္မွတ္ေပးမယ္။ ေျပာရမယ့္သူ သတ္မွတ္ေပးပါမယ္။ ဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္ေရြးမယ္။ ကြၽန္ေတာ္ေျပာေပါ့။ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ လြတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေျပာေပါ့။ ပါတီက တစ္ေယာက္ေျပာေပါ့။ ေတာ္ၿပီ။ မဆိုင္တဲ့သူ လာမေျပာနဲ႔။ ၀င္ခ်င္၀င္၊ မ၀င္ခ်င္ေန” ဟု ဦးတင္ေအးက ဆိုသည္။

“ကြၽန္ေတာ္ ကန္႔သတ္ပါမယ္။ အခ်ိန္ကန္႔သတ္ပါမယ္။ ေနရာကန္႔သတ္ပါမယ္။ လူကန္႔သတ္ပါမယ္။ Election Campaign ကန္႔သတ္ပါမယ္။ ဒါကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ထဲမွာ ရွိပါတယ္” ဟု ဦးတင္ေအးက ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဘာလဲ

၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ေသာ ဦးဘေဌးသည္ သမာသမတ္ရွိသူ တစ္ဦးျဖစ္ခဲ့ၿပီး ပါတီဆက္ႏႊယ္မႈ ကင္းရွင္းခဲ့သူျဖစ္သည္။

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူ ဦးသိန္းစိုးမွာ တပ္မေတာ္အစိုးရႏွင့္ ပတ္သက္ဆက္ႏႊယ္သူ ျဖစ္သည့္အျပင္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ မူၾကမ္းေရးဆြဲေရး ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕၀င္ေဟာင္း ျဖစ္သည္။

ဦးသိန္းစိုး၏ေနရာ၌ အစားထိုး ၀င္ေရာက္ေနရာယူခဲ့သူ ဦးတင္ေအးမွာ တပ္မေတာ္အစိုးရလက္ထက္၌ ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးအဆင့္ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္ ဦးတင္ေအးသည္ စစ္အာဏာသိမ္း ေခါင္းေဆာင္မ်ားထဲတြင္ တစ္ဦးအပါအ၀င္ျဖစ္ခဲ့ကာ တပ္မေတာ္၏ အဓိကစီးပြားေရး လုပ္ငန္းတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ကာ အခြင့္ထူးခံ၊ အခြင့္ေရးသမားမ်ားႏွင့္ လက္တြဲလုပ္ကိုင္ခဲ့ေသာ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္လီမိတက္၌ ဆယ္စုႏွစ္ၾကာ ဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။

တပ္မေတာ္တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္စဥ္ ၎ရရွိခဲ့ေသာ လစာႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ပါက ၎ႏွင့္၎၏ မိသားစု၀င္မ်ား ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာမႈမွာ အံ့အားသင့္စရာ ျဖစ္ေစခဲ့သည္။

လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ဦးတင္ေအးသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀မႈ အမ်ားဆံုး ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒အျဖစ္ ရပ္တည္လ်က္ရွိေနသည္။

သမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ဦးတင္ေအးတို႔ ႏွစ္ဦးစလံုးသည္ စစ္တကၠသိုလ္ အမွတ္စဥ္ (၉) ေက်ာင္းဆင္းမ်ားျဖစ္ၾကၿပီး ေနျပည္ေတာ္ အိမ္ေျခာက္လံုးတန္း၌ ေနထိုင္ခဲ့သူမ်ား ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ အိမ္ေျခာက္လံုးတန္း၌ အိမ္နံပါတ္ (၁) တြင္ အၿငိမ္းစားဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး ဦးသန္းေရႊေနထိုင္ၿပီး အိမ္အမွတ္ (၂) တြင္ အၿငိမ္းစား ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး ဦးေမာင္ေအး ေနထိုင္သည္။ က်န္ရွိေသာ အိမ္ေလးလံုးတြင္ သမၼတဦးသိန္းစိန္၊ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဦးတင္ေအး၊ ဒုတိယသမၼတ ေဟာင္းသီဟသူရတင္ေအာင္ျမင့္ဦးႏွင့္ လက္ရွိျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ နာယက သူရဦးေရႊမန္းတို႔ ေနထိုင္ခဲ့သည္။

ဦးတင္ေအးသည္ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ သမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ နီးကပ္ေသာ ဆက္ဆံေရးရွိေနၿပီး သမၼတဦးသိန္းစိန္ကလည္း ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ႏွင့္ တိုက္႐ိုက္သက္ဆိုင္ျခင္းမရွိေသာ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ ခရီးစဥ္မ်ားသို႔ ဦးတင္ေအးအား ေခၚေဆာင္သြားေလ့ ရွိသည္။

ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဘာေတြလုပ္ခဲ့လဲ၊ ဘာေတြလုပ္ႏိုင္လဲ

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မမွ်တမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ေၾကာင့္ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္အေပၚ ေ၀ဖန္မႈမ်ား ေလ်ာ့က်ခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွ လက္ရွိကာလအတြင္း ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဦးတင္ေအး၏ လုပ္ေဆာင္ပံုမ်ားႏွင့္ ေျခလွမ္းမ်ားက ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ေရြးေကာက္ပြဲအေပၚ သံသယျဖစ္မႈမ်ား ရွိလာသည္။

စစ္တပ္က အာဏာမသိမ္းလို၍ လႊတ္ေတာ္တြင္ တပ္မေတာ္ ပါ၀င္ေနျခင္းျဖစ္သည္ဟု ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားထားသည့္ ဦးတင္ေအးသည္ ျပည္သူလူထုက လက္ရွိေတာင္းဆိုေနေသာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးကို လိုလားသူ မဟုတ္ေခ်။ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ တာ၀န္ယူစဥ္ကာလ၌ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္၏ သတိေပးမႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို ေခၚယူသတိေပးျခင္းမ်ား ရွိခဲ့သည္။ သိသာထင္ရွားေသာ သာဓကအေနျဖင့္ လွ်ပ္စစ္မီးရရွိေရးႏွင့္ လုပ္အားခ တိုးျမႇင့္ရရွိေရးတို႔အတြက္ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ေသာ လူထုလႈပ္ရွားမႈမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ပါ၀င္ပတ္သက္ျခင္း မျပဳရန္ ၿပီးခဲ့သည့္ မတ္လအတြင္းက ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို ေခၚယူသတိေပးခဲ့သည္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္မီတြင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား လိုက္နာရမည့္ စုေ၀းေဟာေျပာခြင့္ႏွင့္ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးခြင့္တို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ညႊန္ၾကားခ်က္ ထုတ္ျပန္ရန္ ျပင္ဆင္ခဲ့သည္။

ထိုညႊန္ၾကားခ်က္မူၾကမ္း မထုတ္ျပန္မီ လပိုင္းအလိုတြင္ တပ္မေတာ္အရာရွိ ၆၀ ေက်ာ္ကို ၿမိဳ႕နယ္ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ တာ၀န္မ်ားထမ္းေဆာင္ရန္ ႀကိဳတင္ေရႊ႕ေျပာင္းထားခဲ့သည္။

ညႊန္ၾကားခ်က္ မူၾကမ္းအရ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ခြဲ ဥကၠ႒မ်ား၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္မွာ သက္ေရာက္မႈ အားေကာင္းလာမည္ျဖစ္သည္။ ေကာ္မရွင္ခြဲဥကၠ႒မ်ား အေနျဖင့္ စည္းကမ္းေဖာက္ဖ်က္သည္ဟု ယူဆရေသာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို သက္ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းၿပီး တည္ဆဲဥပေဒျဖင့္ အေရးယူရန္ တိုက္တြန္းမႈမ်ားလည္း ရွိေနသည္။

ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္၏ လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားသည္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအား ခ်ဳပ္ကိုင္လိုသည့္ဘက္ ဦးတည္ေနသည့္နည္းတူ လက္ရွိျပ႒ာန္းထားေသာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ၌လည္း ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ပိုမိုေပးအပ္ထားသည္။

ထိုအခ်က္မွာ ႏိုင္ငံေတာ္ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒပုဒ္မ ၄၀၂ တြင္ ပါ၀င္ေနၿပီး ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ျခင္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ား၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ခံုအဖြဲ႕၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား၊ အမိန္႔မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည့္ အယူခံမႈမ်ားႏွင့္ ျပင္ဆင္မႈမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီဆိုင္ရာ ဥပေဒအရ ေဆာင္ရြက္ရေသာ ကိစၥရပ္မ်ားမွာ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ႏွင့္ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားသာ အၿပီးအျပတ္ အတည္ျဖစ္ေစရမည္ဟု ျပ႒ာန္းထားသည္။

ထိုအခ်က္အရ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို ေရြးေကာက္ပြဲမျပဳလုပ္မီ၊ ျပဳလုပ္ခ်ိန္မ်ားသာမက ေရြးေကာက္ပြဲ ျပဳလုပ္ၿပီးခ်ိန္မ်ား၌ပါ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ၊ ဥပေဒအရ အေရးယူမႈႏွင့္ ခ်ဳပ္ကိုင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

ညႊန္ၾကားခ်က္မူၾကမ္းမွာ ဘာေတြပါလဲ

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ စမ္းသပ္သည့္အေနျဖင့္ ျပဳလုပ္မည့္ ၂၀၁၄ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား လိုက္နာရမည့္ စုေ၀းေဟာေျပာခြင့္ႏွင့္ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးခြင့္ ညႊန္ၾကားခ်က္မူၾကမ္းမွာ စာမ်က္ႏွာ ၁၈ မ်က္ႏွာရွိၿပီး အခ်က္ ၂၀ ပါ၀င္ခဲ့သည္။

မူၾကမ္းတြင္ ေဖာ္ျပထားခ်က္အရ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးခြင့္ အေနျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ ရက္ေပါင္း ၃၀ အတြင္း စတင္ခြင့္ရွိမည္ျဖစ္ၿပီး သက္ဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ခြဲ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ သတ္မွတ္ထားသည့္ ေနရာ၊ သက္ဆိုင္ရာေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ခြဲ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ သတ္မွတ္ထားေသာ ေနရာမ်ားသို႔ ယာဥ္မ်ားႏွင့္ လွည့္လည္စုေ၀း ေဟာေျပာခြင့္၊ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ မီဒီယာမ်ားမွတစ္ဆင့္ ေဟာေျပာစည္း႐ံုး ေဟာေျပာခြင့္၊ သက္ဆိုင္ရာက ထုတ္ျပန္ထားသည့္ ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒ၊ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း၊ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာ၊ အမိန္႔ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ ေရးသားပံုႏွိပ္ ထုတ္ေ၀စည္း႐ံုးခြင့္တို႔ကို ျပဳလုပ္ရမည္ျဖစ္သည္။

စုေ၀းေဟာေျပာခြင့္ကို ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအျဖစ္ ေၾကညာၿပီးသည့္ေန႔မွ ၁၅ ရက္အတြင္း သက္ဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ခြဲသို႔ ေလွ်ာက္ထားရမည္ျဖစ္သည္။

ပါတီဌာနခ်ဳပ္ႏွင့္ ပါတီ႐ံုးခြဲမ်ားတြင္ စုေ၀းေဟာေျပာျခင္းျဖစ္ပါက ခြင့္ျပဳမိန္႔ ေလွ်ာက္ထားရန္ မလိုေသာ္လည္း သက္ဆိုင္ရာေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ခြဲသို႔ ႏွစ္ရက္ႀကိဳတင္ အသိေပးတင္ျပရမည္ဟု ဆိုသည္။

စုေ၀းေဟာေျပာခြင့္ရွိသူမွာ သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္မဲဆႏၵနယ္အလိုက္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ရန္ စိစစ္အတည္ျပဳၿပီးျဖစ္သည့္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း သို႔မဟုတ္ ယင္း၏ေရြးေကာက္ပြဲကိုယ္စားလွယ္ သို႔မဟုတ္ ယင္း၏လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းက စာျဖင့္အခြင့္အာဏာ လႊဲအပ္ျခင္း ခံရသူတို႔က စုေ၀းေဟာေျပာခြင့္ ရွိမည္ျဖစ္ၿပီး စာျဖင့္လႊဲအပ္ထားသူမ်ား ပါရွိပါက ထိုသို႔လႊဲအပ္သည့္စာကို သက္ဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ခြဲသို႔ ေလွ်ာက္လႊာႏွင့္အတူ တစ္ပါတည္း ေပးအပ္ေစရမည္ဟု ေဖာ္ျပသည္။

သက္ဆိုင္ရာေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ခြဲ အသီးသီးသည္ ေလွ်ာက္ထားခ်က္မ်ားကို လိုအပ္သလိုစိစစ္ၿပီး ခြင့္ျပဳမိန္႔ထုတ္ေပးျခင္း သို႔မဟုတ္ ျငင္းပယ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ျပင္ဆင္/ျဖည့္စြက္ ေလွ်ာက္ထားေစျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိၿပီး အျခားသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရွိမည္ ျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ခြဲ အသီးသီးသည္ လံုျခံဳေရး၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးႏွင့္ နယ္ေျမေအးခ်မ္းသာယာေရးကို ေထာက္႐ႈ၍ လိုအပ္ပါက ခြင့္ျပဳမိန္႔ပါ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားကို ျပင္ဆင္ျခင္း၊ ခြင့္ျပဳမိန္႔ပါ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားကို ျပင္ဆင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ခြင့္ျပဳမိန္႔ကို ႐ုပ္သိမ္းႏိုင္ျခင္းကို ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။

ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားသည္ ပုဂၢလိက မီဒီယာမ်ားမွတစ္ဆင့္ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးမႈ ျပဳလုပ္မည္ဆိုပါက ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ရယူရမည္ျဖစ္ၿပီး ပုဂၢလိကပိုင္ မီဒီယာမ်ားအေနျဖင့္ တည္ဆဲဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒမ်ားအျပင္ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနက အခါအားေလ်ာ္စြာ ထုတ္ျပန္ထားသည့္ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားအတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရမည္ဟူေသာ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားလည္း ညႊန္ၾကားခ်က္မူၾကမ္း၌ ပါရွိခဲ့သည္။

ညႊန္ၾကားခ်က္မူၾကမ္းကို ဘယ္လိုတံု႔ျပန္ၾကသလဲ

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္မူၾကမ္းသည္ ဒီမိုကေရစီ စံႏႈန္းမ်ားျဖင့္ ကိုက္ညီမႈမရွိေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီမွလြဲ၍ က်န္ႏိုင္ငံေရးပါတီ အမ်ားစုက ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကသည္။

“သူတို႔ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြကေတာ့ သူတို႔ႀကိဳက္တဲ့ ပံုစံမ်ဳိးေတြ လုပ္ထားတာကို။ ကြၽန္ေတာ္တို႔အတြက္ေတာ့ အဆင္မေျပပါဘူး” ဟု ခ်င္းအမ်ိဳးသားဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ ဥကၠ႒ ဦးဇိုဇမ္က ေျပာၾကားသည္။

ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္သည္ ဥပေဒအရ ထုတ္ခြင့္မရွိေၾကာင္း အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) ၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဦးဉာဏ္၀င္းက ဆိုပါသည္။

“ထုတ္ကို ထုတ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနဲ႔လည္း ဆန္႔က်င္မွာပဲ။ ဥပေဒျပဳေရး မ႑ိဳင္ကိုလည္း ထိခိုက္မွာပဲ” ဟု ဦးဉာဏ္၀င္းက ေျပာၾကားသည္။

“မဲဆြယ္စည္း႐ံုးေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ပါလာၿပီ။ ဒါ့အျပင္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြရဲ႕ လြတ္လပ္စြာ ေဟာေျပာစည္း႐ံုးခြင့္ကိုလည္း ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့သေဘာ ျဖစ္ေနတယ္” ဟု ရခိုင္အမ်ဳိးသားပါတီ၏ ပထမေခါင္းေဆာင္ ဦးေအးသာေအာင္က ေျပာၾကားသည္။

မဲဆြယ္စည္း႐ံုးေရးကာလကို ရက္ ၃၀ သတ္မွတ္ေပးျခင္းသည္ လံုေလာက္မႈမရွိဘဲ ရက္ေပါင္း ၆၀ သို႔မဟုတ္ သံုးလအထိ ခြင့္ျပဳသင့္ေၾကာင္း ႏုိင္ငံေရးပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားက ေျပာၾကားသည္။

“မဲဆြယ္ကာလ နည္းတယ္။ တစ္ၿမိဳ႕နယ္တည္းမွာ ရပ္ကြက္ေလး ၁၅ ခု၊ အခု ၂၀ ေလာက္ဆိုရင္ေတာ့ ဟုတ္တာေပါ့ေလ။ ဒါေပမဲ့ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္လို ဟာမ်ဳိးက်ေတာ့ ရပ္ကြက္ေပါင္းမ်ားစြာ၊ ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္းမ်ားစြာကို လွည့္လည္တရားေဟာရမယ့္အပိုင္း ရွိတယ္ေလ။ ဒါက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း တစ္ဦးအတြက္ ဘယ္လိုမွ မေလာက္ႏိုင္ဘူး” ဟု အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီ အင္အားစုပါတီဥကၠ႒ ဦးခင္ေမာင္ေဆြက ဆိုသည္။

“မီဒီယာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ ဖ်က္ကိုဖ်က္ပစ္ရမယ္။ ဒါက ၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲတို႔၊ ၂၀၁၀ ေရြး ေကာက္ပြဲတို႔ကို အေျခခံထားတဲ့ လုပ္နည္းလုပ္နည္း။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက မီဒီယာရဲ႕ ပြင့္လင္းမႈက လံုး၀မရွိသေလာက္ပဲေလ။ အခု ၂၀၁၄ မွာ မီဒီယာရဲ႕ ပြင့္လင္းမႈက ႀကီးလာတယ္။ ပုဂၢလိကလိုင္းေတြနဲ႔ ျပည္သူလူထုကို စည္း႐ံုးေျပာဆုိတဲ့ အခါတိုင္း ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို ခြင့္ျပဳခ်က္ႀကီး တင္ေနရမယ္ဆိုရင္ အလုပ္ျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူး” ဟု ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚညိဳညိဳသင္းက ေျပာၾကားသည္။

ဘာေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္သလဲ

ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္၏ လက္ရွိေျခလွမ္းမ်ားေၾကာင့္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲအေပၚ သံယျဖစ္မႈမ်ား ရွိလာသည္။

“၂၀၁၅ အတြက္ သံသယေတြ ရွိလာတယ္။ အထူးသျဖင့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ထင္ရွားတဲ့ ပါတီတစ္ခုက မဲဆႏၵနယ္ အားလံုးနီးပါး အျပတ္အသတ္ အႏိုင္ရသြားလို႔ အခုလို ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ လုပ္တယ္လို႔ အသံေတြ ၾကားေနရပါတယ္” ဟု ဦးေအးသာေအာင္က ဆိုသည္။

“အခုက ဥပေဒနဲ႔လုပ္ရမယ္ ဘာညာေျပာေနတာ။ ဥပေဒနဲ႔ မလုပ္တာ ေကာ္မရွင္ေတြပဲ။ ဒါေပမဲ့ လူအမ်ား နားမလည္တာက ၿမိဳ႕နယ္ေကာ္မရွင္ေတြ မလုပ္ဘဲနဲ႔ သူတို႔ အႏိုင္ေပးခ်င္တဲ့ ပါတီကို အႏိုင္ေပးတာ။ အဲဒါမ်ဳိးကေတာ့ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ကို တရားစြဲလို႔ ရမလား။ ဘယ္ဥပေဒနဲ႔ တရားစြဲမလဲ။ ျပစ္ဒဏ္က ဘယ္ေလာက္လဲ။ ေသဒဏ္ေပးမလား။ ေထာင္ဒဏ္ေပးမလား။ အဲဒီညႊန္ၾကားခ်က္ေတြက လံုး၀ပါမလာဘူး” ဟု ဦးဇိုဇမ္က ဆိုသည္။

ဥပေဒေဘာင္အတြင္းမွ ဆိုသည့္တိုင္ လိုရာဆြဲသံုးၿပီး ေမွ်ာ့ႀကိဳးသဖြယ္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ေသာ ဥပေဒမ်ားေၾကာင့္ ၂၀၁၅ မတိုင္မီ အႀကိဳစည္း႐ံုးမႈ ကာလမွာပင္ ႐ႈပ္ေထြးမႈမ်ား ရွိလာႏိုင္သည္ဆိုေသာ သံုးသပ္မႈမ်ားလည္း ရွိေနပါသည္။

“ဒီေလာက္နိမ့္က်တဲ့ ႏိုင္ငံ၊ ဒီေလာက္ အတိဒုကၡေရာက္ေနတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕မ်က္ႏွာကို ေထာက္ထားသင့္တယ္။ စိတ္တိုင္းက် ေရးဆြဲထားတဲ့ ဥပေဒေဘာင္ေတြကေန ညစ္ပတ္မယ္ဆိုတာ မသင့္ေတာ္ပါဘူး။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ညစ္ပတ္နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ႀကိဳးစားလာမယ္ဆိုရင္ ဒါက Crossing the Line ပါပဲ။ တိုင္းျပည္ အတိဒုကၡ ေရာက္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲလို အာဏာမလႊဲလို႔ မရဘူး။ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲလို ညစ္ပတ္လို႔ မရဘူး။ အေျခအေန မတူဘူး။ တိုင္းျပည္မ်က္ႏွာ၊ လူထုမ်က္ႏွာကိုၾကည့္ၿပီး ညႇိႏိႈင္းတိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးၾကပါ။ လူထုကလိုလားတဲ့ အစိုးရတစ္ရပ္ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ဖို႔ အားလံုး၀ိုင္းလုပ္ၾကရပါမယ္” ဟု Eleven Media Group ၏ CEO ေဒါက္တာသန္းထြဋ္ေအာင္က ေျပာၾကားသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္အတြင္းက ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံတကာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားအနက္ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံႏွင့္ ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံတို႔၏ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ ေရြးေကာက္ပြဲ မသမႈမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါသည္။

ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံ၌ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ၌ အစိုးရပိုင္ မီဒီယာမ်ား၏ ဘက္လိုက္ေဖာ္ျပမႈ၊ ေက်းလက္ေဒသမ်ားတြင္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ လ်င္ျမန္စြာ လုပ္ေဆာင္မႈ၊ မဲေပးႏိုင္သူစာရင္းကို ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ တစ္ရက္အလိုတြင္ ထုတ္ျပန္ေပးမႈ၊ မဲေပးႏိုင္သူ စာရင္းတြင္ ေသဆံုးၿပီးသူမ်ား အပါအ၀င္ မသက္ဆိုင္သူမ်ား၏ အမည္မ်ား ပါ၀င္ေနမႈ၊ အတိုက္အခံ အင္အားမ်ားေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ေနထိုင္သူမ်ား စာရင္း၌ ပါ၀င္ျခင္းမရွိမႈ အစရွိသည္တို႔ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။

ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံတြင္မူ ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အခ်က္မ်ားအျပင္ မတူညီေသာ မဲ႐ံုမ်ားတြင္ အမည္ႏွစ္ႀကိမ္ ပါ၀င္ေနျခင္း၊ မဲေပးရာတြင္ မည္သူမည္၀ါ ေဖာ္ျပရန္မလိုျခင္း၊ တရားမ၀င္ ေနထိုင္သူမ်ား မဲေပးခြင့္ ရရွိခဲ့ျခင္း၊ ယာယီေနထိုင္ခြင့္မ်ား ထုတ္ေပးရာတြင္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိျခင္း၊ ယာယီေနထိုင္ခြင့္လက္မွတ္ ကိုင္ေဆာင္သူမ်ား မဲေပးခြင့္ရွိခဲ့ျခင္း၊ မဲဆႏၵရွင္မွ သြားေရာက္မဲေပးရာတြင္ ၎အမည္ျဖင့္ မဲေပးၿပီး ျဖစ္ေနသည္ကို ေတြ႕ရွိရျခင္း အစရွိသည္တို႔ ျဖစ္သည္။

ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ႏွင့္ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ကို ေျပာင္းလဲသင့္ၿပီလား

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ အခ်ိန္တြင္ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒တို႔၏ ရပ္တည္ခ်က္အေပၚ ေမးခြန္းထုတ္စရာမ်ား ရွိေနသျဖင့္ ထိုသူမ်ားကို အျခားသမာသမတ္က်ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖင့္ အစားထိုးၿပီး ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္အသစ္ ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းရန္ တိုက္တြန္းမႈမ်ားလည္း ရွိေနပါသည္။

“စိုးရိမ္တာက ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ပဲ။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကို က်င္းပမယ့္ ေကာ္မရွင္ထဲက ပုဂၢိဳလ္ေတြကလည္း မည္သည့္ပါတီနဲ႔မွ် မသက္ဆိုင္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ ပါသင့္တယ္” ဟု ဦးေအးသာေအာင္က ေျပာၾကားသည္။

“ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔အားလံုးအတြက္ ဒိုင္လူႀကီးပဲ။ ဒိုင္လူႀကီးဆိုတာကေတာ့ ဘက္လိုက္လို႔ မျဖစ္ဘူး။ အထူးသျဖင့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားေတြဘက္က နစ္နာဖို႔ဟာေတြ အမ်ားႀကီး ေတြ႕ထားတာကိုး။ အဲဒါေၾကာင့္ သမၼတႀကီးကို ကြၽန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ တင္ျပတဲ့ကိစၥက ေရြးေကာက္ပြဲ ဗဟိုေကာ္မရွင္ကအစ ၿမိဳ႕နယ္အထိ ျပန္ၿပီးျပဳျပင္ေပးပါလို႔ ေျပာထားတာ။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ရွင္းရွင္းေလးပဲ။ (ဒီေကာ္မရွင္နဲ႔ ဆက္သြားမယ္ဆိုရင္) တရားမွ်တမႈ ရွိလိမ့္မယ္လို႔ မယံုဘူး။ အခုထက္ထိ ကြၽန္ေတာ္ အယံုအၾကည္ မရွိေသးဘူး” ဟု ဦးဇိုဇမ္က ဆိုသည္။

“ေကာ္မရွင္ဆိုတာကေတာ့ တရားမွ်တရမွာေပါ့။ သီလ၊ သမာဓိ၊ သိကၡာနဲ႔ ျပည့္စံုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကို မ်ားေသာအားျဖင့္ ခန္႔ပါတယ္။ အဲဒီသူက ဘက္လိုက္မႈကင္း၊ တရားမွ်တမႈရွိ၊ အမွီအခို ကင္းရပါမယ္။ ကြၽန္ေတာ္ဆိုလိုတာက သူက လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔ တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပမယ္ဆိုရင္ ကိုယ္တိုင္ကိုက ပါတီစြဲ မရွိရပါဘူး။ ပုဂၢိဳလ္စြဲ မရွိရပါဘူး။ တစ္ဖက္မွာ ကမ္းၿပိဳမယ္။ တစ္ဖက္မွာ ေသာင္ထြန္းမယ္ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚမ်ဳိး ရွိေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အဲဒီလိုလူမ်ဳိးက ဘယ္လိုနည္းနဲ႔မွ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ရာထူးနဲ႔ မသင့္ေတာ္ဘူးလို႔ ဆံုးျဖတ္တယ္” ဟု လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ျမႇင့္တင္ေဆာင္ရြက္သူမ်ားအဖြဲ႕မွ အမႈေဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ ဦးျမင့္ေအးက ေျပာပါသည္။

“လက္ရွိ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕စည္းထားတာက ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးပါတီရဲ႕ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က ဥကၠ႒၊ ၿပီးေတာ့ ပါ၀င္တဲ့ အဖြဲ႕၀င္ေတြကလည္း အရင္တုန္းက ၀န္ထမ္းေဟာင္းေတြနဲ႔ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြ၊ ျပည္နယ္နဲ႔ တိုင္းေတြမွာလည္း အဲဒီလိုမ်ဳိး စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတယ္။ ဒါက ဖြဲ႕စည္းမႈေပါ့။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕စည္းမႈကိုက တရားမွ်တမႈမရွိဘူး ျဖစ္ေနတယ္” ဟု လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေရး ကြန္ရက္မွ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးမ်ိဳးရန္ေနာင္သိမ္းက ေျပာၾကားသည္။

“သမၼတအေနနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ရဲ႕ က်င့္၀တ္အရ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ကိုယ္နဲ႔ ရင္းႏွီးကြၽမ္း၀င္တဲ့ သူတစ္ေယာက္ကို ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ခန္႔ထားတာ၊ ကိုယ္တိုင္ကလည္း ေရြးေကာက္ပြဲကို၀င္ဖို႔ ျပင္ဆင္ထားတယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုမွ မသင့္ေတာ္ပါဘူး။ သမာသမတ္က်တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ တစ္ခုေတာ့ ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္း သင့္ပါတယ္” ဟု Eleven Media Group ၏ CEO ေဒါက္တာသန္းထြဋ္ေအာင္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေနထြန္းႏိုင္

Thursday, 22 May 2014

Zomite in UN Thukuppih theih Pawlmi hihna Ngah ta

USA, New York Khuapi a om UN zumpi ah kinei UN-ECOSOC Civil Society Resumed Session ah UN te' sapna tawh Pu Dr. Do Khan Khup (General Secretary of ZIUSA) leh Pu Gregory KapSuan Lian Ngaihte (Assistant General Secretaryof ZIUSA) te va kahthei uh a, lametna bangin Zomite UN-ECOSOC ah Thudotpi pawlmi (Consultative Status) dinmun ngetnate kingah thei cih kiza ahih manin, Zomite' maban limci mahmah ta hi. Hih bang a hanciamna hong nei ZIUSA makaite tungah Zomibup tangin TONGSAN Media pan lungdamna lianpi i pulak hi.
Hih bangin UN-ECOSOC sungah Consultative Status ngah theihna dingin abeisa kum 2 lai akipan ZIUSA min tawh akingen hi-in, tutung ngaw ngaw in sapna kingah bek tham loin, tun UN ah pawlmi le thukuppih thei ding dinmun kingah ta cih thu ZIUSA makaite tungtawn in kizasawn hi. Nidang in Zomite pen UN ah  member lut theihna cih genloh Meeting zong akihel zo ngeilote i hi hi. Tua bek tham loin minam kician khat zong kisuak zo hetlo kawm kalah tu in Pasian in Zomite minam kician khatin hong bawlin, UN member nangawn hong ngahsak ahih manin, Zomite hong bawl, hong makaih Topa min i phat hi.
Source: ZIUSA Facebook
Posted: Tongsan tanute

လႊတ္ေတာ္ ဖြဲ႔စည္းပုံ ျပင္ေရး ေကာ္မတီက ပုဒ္မ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ရန္ သေဘာတူညီဟု ဆုိ

သန္လ်င္ၿမိဳ႕နယ္မွ ဖြဲ႕စည္းပုံ ျပင္ေရး ဆႏၵျပပြဲ (ဓာတ္ပုံ – ဟိန္းထက္ / ဧရာ၀တီ)
ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ဖြဲ႕စည္းထားေသာ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏုိင္ေရး အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈေကာ္မတီက ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ရန္ သေဘာတူညီလိုက္ၿပီး ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သုိ႔ တင္ျပကာ အဆုံးအျဖတ္ခံယူေတာ့မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

အာဏာရ ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ဖြံ႔ၿဖဳိးေရးပါတီမွ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္မ်ား၊ တပ္မေတာ္သား လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္မ်ား၊ NLD ႏွင့္ တုိင္းရင္းသားလႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕ ပါ၀င္ေသာ အဖြဲ႔၀င္ ၃၁ ဦးပါ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏုိင္ေရး အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈေကာ္မတီက ေမလ ၁၉ ရက္ေန႔မွ စတင္၍ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရး အစည္းအေ၀းမ်ား စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး လႊတ္ေတာ္စတင္မည့္ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔အထိ အစည္းအေ၀းမ်ား ျပဳလုပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ေမလ ၁၉ ရက္ေန႔ ေနျပည္ေတာ္တြင္ က်င္းပေသာ ဖဲြ႔စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏုိင္ေရး အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈေကာ္မတီ၏ အစည္းအေ၀းတြင္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒတြင္ ျပင္ဆင္ရန္ ခက္ခဲေနေသာ ပုဒ္မ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ေရး ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ေရး၊ တပ္မေတာ္ကုိ ဒီမုိကေရစီေဘာင္အတြင္း ထည့္သြင္းႏုိင္ေရးတုိ႔ကုိ အႀကိတ္အနယ္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၿပီး သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ရရွိခဲ့ေၾကာင္း၊ လႊတ္ေတာ္ေကာ္မတီက ရရွိလာေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကုိ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သုိ႔ တင္ျပ၍ အဆုံးအျဖတ္ခံယူသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏုိင္ေရး အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈေကာ္မတီ၀င္ ေရႊျပည္သာၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဟာင္း ဦးတင္ေမာင္ဦးက ဧရာ၀တီသုိ႔ ေျပာသည္။

“ပုဒ္မ ၄၃၆ ကို ျပင္မွာပါ ။ ၾကံ့ခိုင္ေရးက ဦးေဆာင္ျပင္မယ္။ အခန္း ၁၂ မွာ ရွိတဲ့ ပုဒ္မ ၄၃၃ ၊ ၄၃၄ ၊ ၄၃၅ ၊ ၄၃၆ စတဲ့ ပုဒ္မေတြ ရွိပါတယ္။ ျပင္ဖုိ႔ လုပ္မွာပါ။ တခု သတိထားဖို႔က က်ေနာ္က ျပင္ဆင္ေရးေကာ္မတီ မဟုတ္ပါဘူး။ အၾကံျပဳႏိုင္တဲ့ အဆင့္ပဲ ရွိတာပါ။ မေန႔က အခန္း ၁ ရဲ႕ ပုဒ္မ ၉ အထိ ၿပီးပါတယ္။ ဒီေန႔ အခန္း ၁ ပုဒ္မ ၁၀ ကေနၿပီးေတာ့ ၁၀ က ၊ ခ ၊ ဂ အထိ ၿပီးပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္ေလး ျပင္ေပးမွာပါ။ ေခတ္စနစ္နဲ႔ အညီေပါ့ေနာ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္လည္း စဥ္းစားရေသးတယ္” ဟု ဦးတင္ေမာင္ဦးက ဆိုသည္။

ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ နာယက သူရဦးေရႊမန္းက ဖြဲ႔စည္းပံု ျပင္ဆင္ေရး ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အေျခခံဥပေဒ အခန္း ၁၂ ကို စတင္ေဆြးေႏြးေဆာင္ရြက္ရန္ အေျခခံမူ ေပးပုိ႔ခဲ့ၿပီး လႊတ္ေတာ္ေကာ္မတီတြင္ အႀကိတ္အနယ္ ေဆြးေႏြးကာ ပုဒ္မ ၄၃၆ ကုိ ျပင္ဆင္ရန္ သေဘာတူညီလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဦးတင္ေမာင္ဦး၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရွိရသည္။

ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏုိင္ေရး အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ ေကာ္မတီ၀င္လည္းျဖစ္၊ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ မေကြးတုိင္းေဒသႀကီး အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္လည္းျဖစ္သူ ဦးေအာင္ၾကည္ညႊန္႔က “ေကာ္မတီကေတာ့ ပုဒ္မ ၄၃၆ ကို ျပင္ေပးဖုိ႔ သင့္တယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ိဳး ဆံုးျဖတ္ေပးလိုက္တယ္။ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးစရာေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္။ ေကာ္မတီမွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေဆြးေႏြးလို႔ ရပါတယ္။ တခုေတာ့ ရွိတာေပါ့။ အျမင္သေဘာထားခ်င္း မတုိက္ဆိုင္တဲ့အခါ အျပန္အလွန္ ေျပာဆိုၾကတာမ်ိဳးေတာ့ ရွိပါတယ္” ဟု ဧရာ၀တီသုိ႔ ေျပာသည္။

ထုိ႔ျပင္ လႊတ္ေတာ္ေကာ္မတီက ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒတြင္ ပါ၀င္သည့္ အေျခခံမူမ်ားျဖစ္ေသာ စစ္မွန္၍ စည္းကမ္းျပည့္၀ေသာ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီ ဆုိေသာစကားလုံးအစား ပါတီစံုဒီမိုကေရစီဟု ျပင္ဆင္ရန္၊ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ဆိုေသာ စကားရပ္မ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္းသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

လႊတ္ေတာ္ေကာ္မတီက ျပင္ဆင္ရန္ သေဘာတူညီထားေသာ အခ်က္မ်ားကုိ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သို႔ တင္ျပမည္ျဖစ္ရာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ျပင္ဆင္ရန္ သေဘာတူညီမွသာ လႊတ္ေတာ္ေကာ္မတီ၏ ျပင္ဆင္ခ်က္မ်ား အတည္ျဖစ္လာမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

“အျပင္မွာ ေျပာေနၾကသလို ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီက မလုပ္ဘူးဆိုတဲ့အျမင္ ေပ်ာက္ေစခ်င္တယ္။ ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီက လႊတ္ေတာ္ေကာ္မတီမွာ ၁၄ ေယာက္ ပါတဲ့အတြက္ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းအရ လက္ေထာင္ ဆံုးျဖတ္ရင္ ဦးတို႔က မ်ားတယ္။ ဦးတို႔ကိုယ္တိုင္ ဦးစီးၿပီးေတာ့ ၄၃၆ လို ပုဒ္မမ်ိဳးကို ျပင္ဆင္ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ” ဟု ဦးတင္ေမာင္ဦးက ေျပာသည္။

အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္(NLD)ႏွင့္ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕မ်ား ပူးေပါင္း၍ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ေရးဆုိင္ရာ လူထုေဟာေျပာပြဲမ်ား က်င္းပလ်က္ရွိသည္။

၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ၊ အခန္း ၁၂ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ျခင္း ပုဒ္မ ၄၃၆ တြင္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒပါ တပ္မေတာ္ကုိ အထူးအခြင့္အေရးေပးထားေသာ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ား၊ ယခင္အစုိးရ၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကုိ အကာအကြယ္ေပးထားေသာ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ား အပါအ၀င္ ယခင္စစ္အစုိးရ စိတ္ႀကိဳက္ေရးဆြဲခဲ့ေသာ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကို ျပင္ဆင္လုိပါက ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အားလုံး၏ ၇၅ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္က ျပင္ဆင္ရန္ သေဘာတူညီၿပီး ျပည္လုံးကၽြတ္ ဆႏၵခံယူပြဲ က်င္းပ၍ ဆႏၵမဲေပးခြင့္ရွိသူအားလုံး၏ ထက္၀က္ေက်ာ္ ဆႏၵမဲျဖင့္သာ ျပင္ဆင္ရမည္ဟု ျပ႒ာန္းထားသည္။

Monday, 19 May 2014

ZOMI LEH MYANMAR BY ELECTION 2014

Ih theihsak mahbang in Kawl Kumpi in 2014 kum beima in By Election khat bawlsawm leuleu a, Tedim South Constituency pan Pyidaungsuh Hluttaw, Amyotha (Hlumyosuh/Upper House) Hluttaw ah MP panmunlen ding kiteelna kibawl sawm hi. Hih MP panmun pen tu Term (Kum 5 Term) a beikum 2015 kum ciang ding ahi hi. Kum khat omlai cih theih hi.

Hih 2014 By Election Tedim South Constituency ah MP muntuh ding in Party tuamtuam pan midang ahi hethet lo Zomi teng mah kituh lunglung ding a a nuai a Party teng leh MP teng kiseh/kithtawi  cihthu ahihi.


ZCD- Pu Chin Sian Thang

USDP-Pa Hang Khan Khai ( Ekhai)

NLD- Pa Thang Do Lian (Hollywood)

CNDP- Pa Neng Do Thang( Phunom)

NUP- Prof: Sawm Pau


Tutung a Tedim South lam a kiteel ding MP panmun leh, Pyidaungsuh Hluttaw (Upper House) ah ma apang ding hi a, Mipi deihna bangin Thukhun a bawl ding, Thukhun a puah ding panmun ahi hi. Adiak in 2015 kum Kiteelpi ma-in Thukhunpi kilaih zawhna ding ci-a, Daw ASSK mahmah in ahanciam laitak hun leh, tua hanciamna pem Hluttaw (Parliament) sung mahmah pan a mapang ahih manin, hih bang dinmun ah Zomi-te tang'in Daw ASSK tawh liangko kikim a ma apang zo ding, Thukhun a kum thei ding, Thu a sung thei ding MP kician khat a kisam mahmah ihhi hi. Kum khat valdeuh sungbek a omlai hangin, Kawl gam ki-ukna tawh kisai leh mailam Kawl gam kilam zia ding tawh kisai Thukhunpi leh Thu leh La a kigeel ding laitak, Critical Moment a hih manin, hih hun leh dinmun pen Zomi-te in ih zatsiam mahmah ding kisam mahmah kici thei hi.

Hih atung a party teng I etsuksuk ciang NLD party leh ZCD peen Alliance khat ahihban ah NLD leh UNA kithukimna tawh kituak in ZCD party demna ding mun ah demloding uh ahihman in MP mun atuh sawm Pa Thang Do Lian ( Hollywood ) peen amaphuahtawm NLD ahihkei buang leh kiteelna ah aluutloding uh ahihi. ZCD leh NLD makaaipi Daw Aung San Suu Kyi zong kiho khinta uhhi.

USDP icih leuleu peen adiak in Tedim leh Tonzang in MP mun ipiakzawh kum 3 vaal hita a, Thankikpi khatzong ongtut naailo party ahihman mipi in ngaihsut mahmah akuul ahihi. Tua ban ah Gaalkaap in anungpan thautawh a ukkawikawi azuihkawikawi hi a hih party milimlim peen akam uh khum in thau atawi kawm ama puanuaithau tawh thau 2 ta atawi ahihman un milauhuai vive ahi uhhi. Tua ban ah Democracy mantaktak kawlgam in ngahleh gilbeem kipuakding vive hilel ahihman kuakua ading zong in USDP party peen mee piaktaak teeltaak hikilkel lo hi.

NUP party leuleu ahihleh akisamlo party vaalkhat ahihi. Ahang in Democracy gaaldona leh kalsuanna ah Mualtung mi party makaai muanhuai mahmah te kitak a aphuh uh UNA omkhinzo ahihi. Tua ban ah kawlte in Mualtung mi te party atha haatluat ding gentehna in 1990 kum a Shan te khawng ongbatding alau manvua ongbawlna Party namkhat hiding inzong upmawh huai mahmah hi.  

CNDP party leuleu peen itheihding in Chin tawh kipan party peuhpeuh peen khut tung lumleh abang logo nangawn kiciantak a aneizolo party ahi uhhi. 1990 kum in CNLD cihkhat nei uh a mangthang hi. 2010 ciang CNP ongding uha, Cim Nuih Party kicih sak ahihman CNDP tawh laihkik uhhi.Tua ban ah igaal ahihpah loh hang Zomi te khantoh nading ongkhaktan , ongdem, nenniam ding ahanciam Pawi te tamna party ahihban ah Zomi te luangtampi onggolum a luangman tuniciang dong ongpia kilkel lo CNA te khutzat party hi a CNA party cileeng zong akikhiallo ding ahihman Zomi te ading in ngalkhua hang zah a alauhuai mahmah ahihi.

Hih atung a party tuamtuam tengpan MP dingte I et ciang Zomi vive hinapin ZCD losiah Zomi cih akihelna khatzong imukeiding hi. Tua ahihman hih Zomi MP tuhsawmte in MP asuahma  nangawn un Zomi te ongkin kilkello cih kimukhin hi. Zomi ongkin ong it uh hileh ZCD party adeih kei phial uhleh zong Zomi minpua party adangkhat dingding uh ahihi. Minam dang minpua a Zomi sung a na ongsepsawm hih MP dingte peen Zomi te deeksi ongdawn a minamdang te kiang isa ongzuakding te ahihman naak lauhuai mahmah mihingte ahihban vuah Mee ipiaphial zong in khahpi khatzong ongtut loding cih muhsa ahihi.

ZCD peen ZNC hunlaai pek in Zomi ten meepia in iteelngei himah leh 1990 Gaalkaap kumpi tu a USDP te in thuneihna buluah in thautawh ong-uk cip ahihman anasepding bangmah seemkhalo a tudong ahici om ahihi. Ahizong in 1990 kumpan tunidong Thautawi gaalkaap kumpi kita hetlo a asukato ah ado ngam party peen Chin state bup ah ZCD bek ahihi. Tua ban ah atung a igensa mahbang in Daw Aung San Suu Kyi,8888 te leh Democracy party tuamtuam te in 2008 Kawlgam thukhun Hlutdaw pan puahding ci in ageel laaitak uh ahihman hihmun ah Thu asung zoding/thei ding/ngamding leh Daw Aung San Suu Kyi tawh khut kileending in ZCD party pan Pu Chin Sian Thang bek kituak kilawm ban ah amahbek mah in aseemthei ding ahihi. Za ngah nopman peuh a minamdang te party khawng ah Zomi te ongzuaksawm te pawl kizangthei lo ding ahihi.

Tua ahihman in 2014 Myanmar By Election Tedim South Constituency  ah MP ding in ZCD party pan Pu Chin Sian Thang peen 100% mee ipiak ngeingei ding Zomi kheempeuh I mawhpuak leh akilawm peenpeen ahihi. Hih tutung a Pu Chin Sian Thang mee pia a MP ongsuahna in Zomi bek ahilo Kawlgammi bup aiding leh Kawlgam Democracy ongpian nading in mannei mahmah ding ahihman lunghianglo in Pu Chin Sian Thang bek Mee piading hihang ci in kongzawn hi.

Thang Khawm Pau Zomi 

NGOႏိုင္ငံတကာ လူမႈေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ား

1 Inter-religious and International Federation for World Peace
2 ACTED ( နည္းပညာရပ္ဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ေအဂ်င္စီ)
3 ေအစီအက္ဖ္ (ACF: Action Contre La Faim)
4 AVSI FOUNDATION
5 ဘားနက္အင္စတီက်ဳ႕
6 CARE MYANMAR CARE International in Myanmar
7 CESVI Fondazione
8 Civil Authorize Negotiate Organization (C.A.N Org)
9 CWS-Asia/Pacific
10 DANISH RED CROSS (DRC)
11 DRC Myanmar
12 FRENCH RED CROSS (FRC)
13 Good Neighbors International
14 HelpAge International Myanmar
15 IDE –Proximity Designs
16 International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC)
17 International HIV/AIDS Alliance
18 International Medical Volunteers-Japan Heart (JH)
19 Istituto Oikos
20 MedicinsSansFrontieres – Switzerland (MSF-CH)
21 Mercy Corps
22 MERCY Malaysia
23 Oxfam
24 Plan International (Myanmar)
25 Progetto Continenti (PC)- Myanmar
26 Relief International
27 Save the Children
28 Solidarites Internationalူ
29 SWISSAID (Swiss Foundation for Development Cooperation)
30 Terre des hommes Italia (TDH Italia)
31 The Leprosy Mission International (Myanmar)
32 The Organization for Industrialç Spiritual and Cultural Advancement
33 The Promise Myanmar
34 Water, Research and Training Centre- WRTC-Myanmar
35 Welthungerhilfe
36 Women’s Federation for World Peace
37 World Society for the Protection of Animals (WSPA)
38 ကမၻာ႔ဆရာ၀န္မ်ားအဖြဲ႔
39 ခ်က္စ္ဗြီ ေဖာင္ေဒးရွင္း
40 ဂရက္
41 တယ္ဒဇုဟ္(မ္) (Tdh-L)
42 ဒိန္းမတ္လူမႈေရးအဖြဲ႕အစည္း
43 ဒိန္းမတ္ၾကက္ေျခနီ
44 နယ္စည္းမထားဆရာ၀န္မ်ားအဖြဲ႕- ေဟာ္လန္
45 ပက္စတာလိုဇီ
46 ပါတနာ
47 မာရီစတုပ္(စ္) အင္တာေနရွင္နယ္ ျမန္မာ
48 မာလင္ (ႏိုင္ငံတကာ အေရးေပၚအကူအညီႏွင့္ လူထုက်န္းမာေရး ေစာင့္ေ႐ွာက္ေပးသည့္အဖြဲ႕အစည္း)
49 မာေတဆာအင္တာေနရွင္နယ္
50 မွ်ေ၀က႐ုဏာ
51 အကူအညီေပးေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအသင္း၊ ဂ်ပန္ (ေအေအအာ ဂ်ပန္)
52 အသက္ေမြးမႈအတတ္ပညာသင္ သင္တန္းေက်ာင္း
53 အာဒရာ ျမန္မာဖြံျဖိဳးေရးႏွင့္ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္း
54 အာရွေဒသ သဘာ၀ေဘး ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ေရးဌာန
55 အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအကူအညီေပးေရးအဖြဲ႕
56 ေစတနာ
57 ေနာ္ေ၀းျပည္သူမ်ား၏ ေထာက္ပံ႔ေရးအဖြဲ႕
58 ေ၀ါလ္ကြန္ဆန္းျမန္မာ
59 ေ၀ါလ္ဗီရွင္ျမန္မာ
60 ျပင္သစ္ၾကက္ေျခနီ(ျမန္မာ)

Friday, 16 May 2014

U-12 International ေဘာလံုးျပိဳင္ပြဲ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္မည့္ ဂ်ပန္လူငယ္ လက္ေရြးစင္ အသင္းတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသား ေကာင္းဇံမရ ေရြးခ်ယ္ခံရ..






U-12 International ေဘာလံုးျပိဳင္ပြဲ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္မည့္ ဂ်ပန္လူငယ္ လက္ေရြးစင္ အသင္းတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသား ေကာင္းဇံမရ ေရြးခ်ယ္ခံရ..

ဂ်ာမဏီ လာမယ့္ ၾသဂုတ္လ ၁ရက္ေန႔မွ ၉ရက္ေန႔အထိ က်င္းပျပဳလုပ္မည့္ U-12 International လူငယ္ ေဘာလံုးျပိဳင္ပြဲ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္မည့္ ဂ်ပန္လူငယ္ လက္ေရြးစင္ အသင္းအတြက္ အျပီးသတ္ ေရြးခ်ယ္သည့္ ၂၃ဦးစာရင္း၌ ျမန္မာႏိုင္ငံသား
ေေ.. ေကာင္းဇံမရ ေရြးခ်ယ္ခံရေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသား မိဘ၂ဦးမွ ေမြးဖြားျပီး အသက္ ၁၂ႏွစ္သာ ရွိေသးသည့္ ေမာင္ေကာင္းဇံမရသည္ ယခုလက္ရွိ FC TOKYO အသင္းႏွင့္ BUDDY SOCCER ကလပ္အသင္းတို႔တြင္ ေရွ႕တန္း တိုက္စစ္မွဴးအျဖစ္အျပင္ ဂိုးသမားတဦးအျဖစ္ပါ ဝင္ေရာက္ ကစားလွ်က္ရွိျပီး အေကာင္းဆံုး အားကစားသမား အျဖစ္ အၾကိမ္ၾကိမ္ ေရြးခ်ယ္ခံခဲ့ရသည္။

ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတဝွမ္း ဝင္ေရာက္ အေရြးခံသည့္ အသက္ (၁၂ႏွစ္) ေအာက္ လူငယ္ လက္ေရြးစဥ္ အားကစားသမား ၉၀၀ေက်ာ္အတြင္းမွ ေရြးခ်ယ္သည့္ ၂၃ဦးစာရင္းတြင္ ဂ်ပန္လက္ေရြးစဥ္ (Goal Keeper) အျဖစ္ေရြးခ်ယ္ ခံရျခင္းျဖစ္သည္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံသည္ အားကစား ထူးခၽြန္သူ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားအား အထူးအားေပး ပံ့ပိုးလွ်က္ ရွိျပီး ဂ်ပန္ႏိုင္ငံသား အျဖစ္ပါ.. အဆင့္ သတ္မွတ္ ေပးေလ့ရွိသည္။

ယခုကဲ့သို႔ ဂ်ပန္ႏို္င္ငံ၌ အျမဲတမ္းေနထိုင္ခြင့္ ရရွိထားသူ ျမန္မာႏိုင္ငံသား တဦးအား ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ လက္ေရြးစဥ္ ေဘာလံုးအားကစား တဦးအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခံရျခင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားအားလံုးအတြက္ ဂုဏ္ယူဝမ္းေျမာက္ ဖြယ္ရာျဖစ္ျပီး ေနာင္မ်ိဳးဆက္သစ္ ျမန္မာ့လက္ေရြးစဥ္ အသင္းအတြက္ အားထားရသည့္ အားကစားသမား ေပၚထြက္လာျခင္းျဖစ္သည္။

ဖခင္ျဖစ္သူ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား ဦးျမတ္သူမွာလည္း ၁၉၉၁ခုႏွစ္မွ ၁၉၉၇ခုႏွစ္အထိ ျမန္မာ့လက္ေရြးစဥ္ ေဘာလီေဘာ အားကစားသမား တဦးအျဖစ္ ႏိုင္ငံ့ဂုဏ္ေဆာင္ခဲ့သည္..။

U-12 ဂ်ပန္လူငယ္လက္ေရြးစဥ္ ေမာင္ေကာင္းဇံမရႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးအားလည္း ထပ္မံေဖာ္ျပေပးပါမည္။
..ျပည္တြင္းမွ ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းလို သူမ်ား ျမန္မာ့လက္ေရြးစဥ္ ေဘာလီေဘာ သမားေဟာင္း ေမာင္ေကာင္းဇံမရ၏ ဖခင္ျဖစ္သူ ဦးျမတ္သူထံသို႔ 81+9055213941 Viber ျဖင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းႏိုင္ပါသည္။

သတင္း၊ ဓာတ္ပံု.
ဒီမုိေဝယံ