Tuesday, 30 July 2013

Sakollam veng ah lam mei kithuah ta.....


Man en kha khempeuh tungah, Pasian hehpihna tawh sunmangte muh theih dingin, 16-17/7/2013 ni nih hun sung NIDANG MAWNGPI OMNA  MUNteng in Sakollam veng mawtaw lampi dung  tengah lammei 31 ki thuah khin ta hi cih hong zasak ingh. Mundang a om Sakollam a tengte ii panpihna tawh a hih manin a dangdangte tung ah zong nidang teh huhna hong kingen ding ahih manin, nong theihkholh sak ding uh zong hong gen ingh.

A sawtlo in lamnuai vengte ah leh a kisam phadeuh munte ah zong thuahbeh ding geelna kinei khin hi. Tu ciang sumbei pen Ks. 7004200/- bei aa, thatang ahih leh ko innlam ate in ki-it hetlo in lungdamna tawh a sem hi ungh. mai lam-ah sepsak nop nong neih uh leh hong aana kei un.

Tedim SIPEN te in special line hong ngetsak nung hong ci uh hi. Tua zong a lungdam huai khat hi.NIDANG NU ZUALTE INNKONG
Tu laitak kipawlna sung ah kihel innlam ate in khatkhat in, mi khat tulkhatta pia in, a na thasan hi ungh.

Mailam ah nung kik deksuai lo in ma pang khawm ni cih hong gen in ka lai at hong khawlpak ning ei.

Thang Pian Lian
Secretary
Sakollam Tangpi Kipawlna(Sakollam Social Society)

Monday, 29 July 2013

SAKOLLAM VENG THU KIKUP A{1} VEI NA

                                   


                                                                                         Ani   :29/5/2013{wed}
                                                                                        Ahun  :Nitak {6:30}
                                                                                       Amu   :Pa Vung Kap Go-te Inn

Thumasa:

      1.Siamah Goih Khan Lun leh Tg.Thang Pian Lian-te inn veng sung ah a ki huamkim khan totna a om theih na ding lung gulh na tawh mimal sawmnih,Pawlpi sagih pan in thu kikum khawng ding in hong sam uh aa hong sap uh mi sawm nih lak pan in anuai a mimal sawm leh li teng ki pai thei hi.


   1.Pa Nang Khan Sum        [Tuiphum]              8.Tg Khawm Sian Muang  [Tuiphum]
   2.Dr.Sandy Ciin Suan Lun  [Tuiphum]             9.Tuang Mun Lian              [Laipian]
   3.Pa Zam Cin                    [RC}                   10.Tg Man Tup Sang           [RC]
   4.Pa Hang Sawn Mung      [Laipian]              11.Pa Nang Lam Pau           [PAG]
   5.Siamah Goih Khan Lun   [Tuiphum]            12.Tg Thang Gen Khai         [SDA]
   6.Siamah Nel Zam Lun      [Tuiphum]            13.Tg Pau Khan Khual         [RC]
   7.Tg.Thang Pian Lian        [Tuiphum]            14.Pa Khai Sian Piang           [RC]


    2.Thu ki kum ding hong sam Tg.Thang Pian Lian in hong sapna uh ahang teng hong gen masa aa,tua zom in a mahmah  in kamkupna hong makaih a,a nuai a ban in ki kupna leh kamkupna nate khensatna hong ki nei hi.


      3.Kamkupna makai pa hong gen tung tawn in veng sung ah ki pawl na a om ngei nai lo neih zo ding a pai khem peuh in hoih ki sa tek a,kipawl na min neihpah,phuah pah dingin ki lung kim pah hi.Lung kimna tung tawn in ki pawlna min ding pen  mangkam in{Sakollam Commuunity} cih leh {Sakollam Social Society}cih min nih hoih sak na tung tawn in,ki tel suk a,veng sung a huam kim thei ding in[Sakollam Social Society]cih min zat ding in vetpi in ki lung kim hi.

 THUKHEN SAT-TENG

        Kipawlna min leh kipawlna min tawh hih zawh zah in na ki sem nuam ahih manin,kipawlna sungah makai ki guan pai ding ki lungkim aa,a nuai a bangin hawmna,paikna ki nei hi.

       President                  :Pa Nang Khan Sum
       Vice President             :Pa Zam Cin
       Secretary                  :Tg Thang Pian Lian
       Assistant Secretary        :Tg Pau Khan Khual
       Tressurrer                 :Siamah Nel Zam Lun
       Accountant                 :Pa Hang Sawn Mung
       Information                :Pa Paucle
                                  :Pa Thawn Gin Mung
      Veng Laihawm ding           :Pa Cin Kap Suan Thang
                                  :Tg Khawm Sian Muang
                                  :Pa Kai Lam Khual
      Menber ding teng              

     1.Pa Thang Pian Pau                   2.Dr.Sandy Ciin Suan Lun
     3.Lia Dim Zel Niang                   4.Pa Cin Za Thawn
     5.Lia Khup Hau Vung                   6.Tg,Thang Sian Hau
     7.Siamah Luan Za Nem                  8.Siamah Goih Khan Lun
     9.Pa Pau Khen Dal                    10.U Kam Khan Mung
    11.Tg.Thang neu                       12.Pa Khai Sian Piang

SAKOLLAM TANGPI KIPAWLNA THU KIKUP A NIHVEINA

   SAKOLLAM TANGPI KIPAWLNA THU KIKUP A NIHVEINA

    Amun : Vungh Kap Go te inn

    Ani  :     2/6/2013 (Nipi ni)

    Ahun  :      Sunnung Nainih                  Thu kikum a pai teng

          1.Nang Khang Sum                          2. Pau Khan Khual   
          3.Zam Cin                                       4. Pau Khen Dal
          5.Kam Khan Mung                           6. Hang Sawn Mung
          7.Kai Lam Khual                              8. Nang Lam Pau
          9.Thang Pian Lian                          10 Nel Zam Lun
        11.Khawm Sian Muang                     12. Tuang Mun Lian

                      Thu kikum a pai mi sawmleh nih kipha a, Thang Pian Lian in meeting
          hong maikaih hi.


   THUKHENSATTENG

007/2013    Meeting a khatveina simkikna kinei in tua tungtawn in kamkupna kinei hi.

008/2013    Laimei vai kikupna kinei a, a van dinga vaipuak a kipiate hong gen na                                tungtawn in a manlang theithei a thuah ding leh a kisam a mei vaikhak
                 ding leh a bei sum teng  hong van dingin President leh Secretary-te
                 muanna tawh ki-ap hi.

009/2013    Kumpi sangkahte panpih ding tawh kisai-in Dr. Sandy Lun hong bawlsak Huhna                  ngetna ding Lai pen zatpah dignin kithukim hi. Panpihna piak ding dan anuai a                  bangin khensatna kinei hi.

        1. Panpihna piak ding mi sawmnih teng pen Lai bupi (text book) a kim in pia ding.

        2. Tan 5,6,7,8 teng pen gelhlohbu bu 24 leh tan 9,10 teng pen bu 36 tek pia ding.

        3. Gelhlohbu-te pen Dozen khat teh Ks. 2000/- mante pia ding.

        4. Panpihna piak dingte mi khat teh  Khedan tawn thum, Ks. 100/- mante leh Ball                 Pen Ks. 150/- mante nga-ta pia ding.

        5.Atung a panpihna piak dingteng pen piak nih suah ding kithukim a, June kha                       sungin a masa pen piak ding leh,October kha teh a nihveina piak dingin kithukim hi.

        6. Panpihna piak dingte piak huai/lo sittelna hong neih sak dingin,
                  1. Nang Khan Sum
                  2. Pau Lam Khual
                  3. Zam Cin, 4. Pau Khen Dal
                  5.  Kam Khan Mung
                  6.  Hang Sawn Mung
                  7. Nel Zam Lun leh
                  8. Luan Za Nemte muanna tawh kiseh a,
                       Vungh Kap Go te inn ah 11/6/2013 (Tue) ni nai thum in kituah kim ding.

        7. Panpihna piak ding vante hong leisak dingin Zam Cin leh Nel Zam Lun-te muanna                 tawh ki-ap

        8. Hunna ngetna lai sawmnga bawl in,9/6/2013 ni biakinn tek ah zasak kim dingin                 Secretary ki-ap a, Form ap a nunung     pen 11/6/2013 ni sunnung nai nih hi ding.

        9. Panpihna a ngah khempeuh teng pen sang tawh kisai sum kidong khempeuh lian                 teng bek piaksak ding. (gtn. siate tung lungdamkoh letsong piakte, si galnate, cih             bangte piaksak lo ding.)

        10. Sum bei khempeuh pen mundang sawk lo-in veng sum neihsa behlap in veng                   sung pan nget dingin kilungkim hi.

009/2013    Kumpi zum lam-ah  hih kipawlna min tawh kisai phalna nget ding pen
                 zum lam-ah hong vansak dingin Zam Cin ki-ap hi.


                               
                                                                                             Thang Pian Lian
                                                                                                 Secretary
                                                                                  Sakollam Veng Tangpi Kipawlna

 

      Sakollam Social Society kipawlna in bang mah sum leh pai ki neilo a hih manin   sum tawphah dingin kamkum a pai tengin a masa in ei hih zawh zah tek ki piakkhia no kici a,tua tung tawn in a nuai a bangin,piak khiat na ki nei hi.


      1.Tg.Thang Pian Lian                                  Ks.5000/-

      2. Pa.Nang Khan Sum                                   Ks.10000/-

      3.Dr.Sandy Ciin Suan Lun                              Ks.5000/-

      4.S/m Nel Zam Lun                                     Ks.5000/-

      5.Pa.Zam Cin                                          Ks.5000/-

      6.Tg.Pau Khan Khual                                   Ks.5000/-

      7.Tg.Thang Gen Khai                                   Ks.5000/-

      8.Pa.Khai Sian Piang                                  Ks.5000/-

      9.Tg.Man Tup Sang                                     Ks.5000/-

     10.Tg.Tuang Mun lian                                   Ks.5000/-
         
     11.Pa.Hang Sawn Mung                                   Ks.5000/-

     12.Tg.Khawm Sian Muang                                 Ks.5000/-

     13.S/m Goih Khan Lun                                   Ks.5000/-

     14.Lia.Dim Zen Niang                                   Ks.5000/-

     15.PaKai Lam Khual                                     Ks.5000/-

Saturday, 27 July 2013

ZOMI & POLITICS

        ZOMI & POLITICS

Minam khat in ka gam ka lei a cih ding gam khat neih ding pen baih het lo hi. A neisate in zong a gam a lei uh it in, gal leh sa lakah a khahsuah lohna dingin ahih theih zahun keem tek uh hi. Tua mah bangin I pu I pate in zong I gam I lei hu a, a khang a khanga gal leh sa a dona uh gen ding tampi om hi. Zogam la dinga British galkapte hong kuan lai taka I pu I pate in a hih zawh zahun Mikang galkapte nangin, a do mah bangun, Mikang ten Zogam hong lak khit ciangin zong Zogam pan Mikang galkapte nohkhiat kik sawmin hih theihnana pan do tawntung uh hi. Tua hanga Mikangte khut thuak minthang masa pen Pu Thuam Thawng leh a tapa Tg. Pau Dal, Pu Kai Tuah leh Pu Khai Kamte hi a, 1898 kuma Mikangte phualpi Thuamvum (Kennedy peak/ Fort White) a simna uh pan Mikang galkapte in man in, Pu Thuam Thawng leh tapa Pau Dal pen Kendat thongah puak uh a, hih thongah a pata-un si uh hi. Pu Kai Tuah leh Pu Khai Kam pen khantawn gotna kipia a, Pu Kai Tuah pen Myingyan thongah, Pu Khai Kam pen Andaman tuikulh (Island) pekah puak uh hi.
Leitung Galpi Khatna bei kuan 1917 kum ciangin Mikang kumpi in France gamah van nawn dingin Zomi galkap kaikhawmin innkuan khat pan pasal kum 20 tung siah khat ta tangkaih uh hi. France gam pen gamlapi leh theih ngei loh gam hi a, galgam ahih manin sih khitna dingin ngaihsunin Zomite kuamah ut loin langpang uh hi. Hih taka a makaipi Pu Ngul Bul pen Mikang ten mat bek tawh lungkim loin thatin, a luang pen a nennenin semin Tedim uksung inn simah hawmin Zomite vauna in zang uh hi. Hih bangin Mikangte in hong vau uh hangin phatuam tuan lo ahih manin a tawpna ciangin France gam paite pen kuli leh leisiah peng (h) dingin a zolbawl uh ciangin ngah zo pan hi. Hih France paite CHIN LABOUR CORPS kivawh a, Tedim gam pan mi 1000, Falam gam pan mi 500 leh Lusei gam pan mi 2000 pai hi. Hih Zo galkapte in France gam panin Pu Song Theu, Pu Kam Za Mang, Pu Khual Khen Thangte makaihna tawh buaina bawlbawl uh ahih manin Mikang kumpi in cihna ding thei loin 1918 kumin Zogamah puak kik uh hi. 
France gam paite Zogam hong tun kik uh ciangin mi tampi tak mel muh ding om loin galgamah si uh ahih manin Zomite in Mikangte huatna nasia tektekin a koi a koi-ah Mikangte langpanna laang seemseem hi. Tua hangin Mikang kumpi in buaina phelhna dingin Ukpite leh hausate thuneihna piak behlapin mipite ukcipsak hi. Tua banga Mikangte ukna Zomi kithuaklah lua ahih manin lungkim lohna tawh 1932 kumin Falam khua-a Mikang thuneite kiangah Pu Suang Khaw Kam leh Pu Lian Mang makaihna tawh kiko hi. Bangmah phattuamna om lo ahih manin Magwe DC kiang manawh leuleu uh a, lawhcinna bangmah om tuan lo hi. Tua lai tak 1938 kumin makaipi Pu Suang Khaw Kam pen Magwe khuapi-ah hong si sawnsawn hi. Hih sihna pen gul tuk hang hi, a kicih pong hangin suamlup mah hi dingin kingaihsun veve hi. A luang Zogamah lak ding vai natawmah nakpi takin buaina piang lai hi. 
Zogam sim lamah zong Mikangte huatna laang mahmah a, Mindat lam mi Vuamtu Mawng in zong Mikang galkap sungah Sabedar za a ngah kum 1925 in Mikangte lehdo dingin galkap pan taikhia in, kum 1928, February 20 ni-in CHIN NATIONAL UNION (CNU) pawl a makaihna tawh phut hi. CNU in 1933 kumin Rangoon-a Mikang kumpi tungah Zogamah Zo mite thuneihna a ngah kikna ding leh, Kawlgam in suahtakna a ngah cianga Zogam in zong a ngah pahna dingin deihna leh ngetna tun hi. Hih ngetnate Mikang kumpi in don cih thadah 1939 kumin CNU makaipi mi kuate baan mat zawsop in, Zogamah Japante hong khan 1942 kum dong thong sungah khumcip uh hi.
1942 kuma Leitung Galpi Nihna in Zogam hong phak ciangin Mikang kumpi in Japan gal a nang dingin Zomite kaikhawmin CHIN LEVY phuan hi. Ahi zongin Pu Pum Za Mang leh Pu Za Biakte in Japante tawh kizawl a, Mikangte ki-umkhia leh Zogam in suahtakna a ngah ding lametin Kawl makaite leh Japan galkapte tawh kizopna bawl uh a, Japante makaihna tawh Mikangte do dingin CHIN DEFENCE ARMY (CDA) galkap phuan uh hi. Ahi zongin, Japan ten Zogam hong op ciangin suahtakna hong piak sangsikin Zomite tungah Mikangte sangin hong tatsia zaw uh a, kithuaklah zaw seem hi. Tua ahih manin Mikangte hi ta leh, Japante hi ta leh a do dingin Pu Thawng Cin Thang, Pu Hau Za Lian leh Pu Lian Cin Thangte makaihna tawh SUKTE INDEPENDENT ARMY (SIA) kiphut biangbuang hi. SIA pen hih sawng maha a kiphut SIHZANG INDEPENDENT ARMY (SIA) tawh pangkhawm hi. SIA in kum 1944, June kha in CDA phualpi Kaptel khua sim uh a, CDA-te a vekin hing mat khin uh hi. Kum 1944, September 11 ni-in Meitei gun kantanin Mualbeem khua sim leuleu-in CDA makai Pu Za Biak natawm man uh hi. 
Hih sawng mah, 1944 kumin Pu Vum Khaw Hau makaihna zong tawh CHIN LEADERS FREEDOM LEAGUE (CLFL) pawl a sim a thamin kiphut hi. Tua banga Japante zawna Mikangte do huan a kisawm lai takin, Zomi makaite in Japante tatsiatzia za nunawh uh ahih manin lang khat lamah Japan na’nna dingin FREE CHIN MOVEMENT (FCM) pawl 1944 kum mahin a sim a thamin phut kik saisai uh a, FCM pawl in a sawt loin CHIN INDEPENDENCE ARMY (CIA) ci-in a pawlin khel kik uh hi. Hih bangin kipawlna phutin lang khat lang khatah Mikang leh Japan gal nangin a ciangciang pan hih hun laia Zomite om khong man lo uh hi.
Zogamah Japante doin a kipan lai takin, Imphal kidona-ah Japan in Mikangte lel kik ahih manin 1945 kumin Mikang ten Zogam hong luak leuleu hi. Tua banga Mikangte hong lut kik ciangin tuma Mikangte a langpang ngei Zomi tampi takin mat leh bawlsiat thuakin, SIA makai Pu Lian Cin Thang zong Kawlgam in a suahtakna a ngah (1948) ciangin thong sung pan kikhah kik pan hi. 
Leitung galpi nihna hong veng(h) ciangin Mikangte hawlkhiatna ding leh Zogam suahtakna dingin mipi tha tawh panlak kul cih phawk uh ahih manin mipite a pattah dingin political party kisam sa uh hi. Tua ahih manin 1946 kum laizang pawlin Tedim khuapi-a Pu Lang Khaw Thangte innah Pu Thang Khaw Kai, Pu Song Theu, Pu Thang Za Kai leh Pu Lang Khaw Thangte makaihna tawh KHAMTUNG SUAHTAK VAIHAWM PAWLPI (KSVP) kiphuankhia hi. Hih hun sawng teng mahin Tedim khuapi mahah Pu Vungh Za Kham, Pu Hau Za Lian leh Pu Tuah Langte makaihna tawh THUHOIH VAIHAWM PAWLPI (THVP) kiphuan lai hi.
Hun hong pai to zelin, Zogam suahtakna dingin 1948 kumin Capt. Mang Tung Nung in CHIN PEOPLE’S FREEDOM LEAGUE (CPFL) pawl hong phut a, CPFL pawl pen kum sawm khit 1957 kum ciangin CNU tawh kigawmin CHIN NATIONAL ORGANISATION (CNO) pawl cih min hong pua in, Capt. Mang Tung Nung mahin President lenin makaih hi.
Lushai gam lamah 1947 kuma hong piang Lushai Hills-a political party masa pen MIZO UNION in zong Zogam suahtakna ding leh Zo minam teng kigawmna ding mah lunggulhna thu His Majesty's Government of India kiangah memorandum na khia uh hi.
1960 kumin Lamka khuapi panin Pu T. Go Khen Pau leh Pu S. Vung Khomte makaihna tawh PAITE NATIONAL COUNCIL (PNC) in kum 1960, May 30 ni-in India Prime Minister Pu Pandit Jawaharal Nehru kiangah ‘Re-unification of Chin People of India and Burma under one country?cih thulu zangin Zo minam khempeuh ading District hiam, Division hiam, Region hiam khat bawlsak a, tua sungah gawmkhawm dingin ngetna memorandum thupi mahmah khia uh hi.
1964 kumin Kawlgam thuneihna Gen. Ne Win in la a, parliament a phiatna hanga lungkim lohna leh mipite kiangah thuneihna ap kikna ding hanciamna tawh MP pawlkhat leh Zomi mitei pawl khat ten ANTI-COMMUNIST FREEDOM ORGANISATION (ACFO) pawl hong phut uh a, Col. Son Khaw Pau, Pu Dam Khaw Hau, Pu Mang Khan Pau, Pu Hrang Nawl, Pu Son Cin Lian leh Pu Tual Zen ten makaih hi. ACFO pawl pen Manipur-a Zomi makai Tun Khaw Pum tawh kikopin, amau makaihna tawh Zomi 30 taang ding ten galsiam sin dingin East Pakistan (tu-a Bangladesh) gam zuan uh a, Zo Kumpi- UNITED CHIN GOVERNMENT pawl phuan uh hi. Pu Tun Khaw Pum pen Prime Minister, Pu Col. Son Khaw Pau pen Defence Minister, Pu Hrang Nawl pen Foreign Minister cih bangin panmun kiguan uh hi.
Galsiam a sin khit uh ciangin, Zogam kap dingin galvan namkim tawh hong kileh kik uh a, khen nih kisuahin, Pu Hrang Nawl makaih galkap mi 86 ten Halkha leh Falam lam nawkin, Pu Tual Zen, Commandar-in-Chief makaih galkap mi 700 ten Tedim lam zuan uh hi. Pu Hrang Nawl makaih lam ten Kawl galkap platoon khat omna Rihkhawdar khua ciang baih takin buluh zo a, Halkha khua la man loin nungkik kik uh hi. Pu Tual Zen makaih lamte zong Kawl galkapte tawh Tedim leh Mualbeem khua kikalah nakpi takin kikap uh a, Tedim khua la man mahin kidok kik uh hi. Hih banga a kihep kikna uh khat pen Falam DC Pu Thawng Cin Thang?hanciamna hang zong hi kawm hi.
Hih banga UCG pawl pen gamtaangin thahat man hi napi, 1969 kuma India Prime Minister Lal Bahadur Shashtri leh Gen. Ne Win ten Rangoon-ah kihona nei uh a, tua takah India leh Burma gamgi dungah buaina a bawl leh bawl a sawm peuhpeuh kimatsak a, a gam kumpi tungah ki-aptuahna ding kilemna thukhun bawl uh hi. Hih thukhun hangin Zomite minam nasepna bin lawh a,a sawt loin India kumpi in Zo galkap makai Col. Son Khaw Pau, Pu Hrang Nawl, Pu Dam Khaw Hau, Pu Ro Thangte leh midang pawlkhat man takpi-in Kawlgam kumpi tungah ap hi. Kawl kumpi in hih Zo minam makaite thong sungah khumin kum nga tek kia uh ahih manin UCG pen gamtang thei nawn loin omcip hi.
MP lui Pu John Mang Tling leh nam it Zomi khangno pawlkhat ten Kawlgam Prime Minister lui U Nu pawl PARLIAMENT DEMOCRACY PARTY (PDP) zom dingin kum 1969, December 30 ni-in Bangkok zuan uh hi. Ahi zongin Bangkok a tun uh ciangin Pu William Sa Lian Zam, Pu Micheal Mang Kham leh Pu John Mang Tlingte makaihna tawh Zomite in CHIN DEMOCRACY PARTY (CDP) pawl phuh zawk ding hoihsa uh hi. Kum 1970, Febraury 20 ni-in Bangkok mahah CDP leh Pu Jimmy makaih ZOMI CHIN LIBERATION FRONT (ZCLF) pawl tawh kihona bawl leuleu uh a, tua takah CDP leh ZCLF lawng khata gin ding deihin UNITED ZOMI DEMOCRACY PARTY (UZDP) pawl phutin, tua sungah kisungkhawm uh hi. Ahi zongin, February 25 ni-in UZDP President Pu Jimmy a panmun pan tawp themthum kik ahih manin CDP mi leh sate in CHIN DEMOCRACY PARTY (CDP) min mah pua kik uh hi. Kum 1972, August 24 ni-in CDP in galkap dingin CHIN INDEPENDENT ARMY (CIA) bawl hi.
Hihmah leh, kum 1973, January 29 ni-in PDP President U NU a panmun pan tawp dih laizang a, tua hangin CDP innkuan sungah lungkiatna nakpi takin tung hi. CIA galkap natawm mi 150 pan mi 100-ah kiam sukin bah lawh gawp hi. Kum 1976, February 18 ni-in PDP pawl na tawm kiphiat lai sawnsawn hi. 
Kum 1976, January 14 ni-in CDP Leh CIA ten CIA galkapte Zogam lutsak ding geelna bawl uh a, tua vaihawmna-ah a nuaia bangin khensatna bawl uh hi.
1. CHIN INDEPENDENT ARMY pen CHIN NATIONAL ARMY (CNA) ci-a khek ding.2. Zogam hawhna ding KACHIN INDEPENDENT ORGANISATION (KIO) pawlte kiangah huhna nget ding.3. Zogam paite a zaa (rank) uh a zah-thum teka khan ding.4. Zogam a tun uh ciangin ARAKAN INDEPENDENT ARTY (AIP)Pawl makai Khai Mu Lin kiangah neek leh taak panpihna nget ding. 
A tunga khensatna bulphuhin kum 1976, December kha in William Sa Lian Zam makaih CNA galkap mi 120 in a kiphualna uh Menapalaw nusia-in Shan gam leh Kachin gam tawnin kum 1977 tuuk guah tun lai takin Zogam lut uh hi. Tua lai takin Zogamah khua sia mahmah ahih manin khawhun thuaklahin cinat lawh ngeingai uh a, cimawh mahmah uh hi. Tedim uksung Phunom khua-ah a om lai takun, neek leh taak kaikhawma Thuklai khua-ah a pai mite tung panin Kawl kumpi thuneite in CNA-te om thu za hi. Kawlgam galkapte hong tung pah uh ahih manin Phunom leh Saizang khua kikalah nakpi takin kikap niloh pah uh hi. Khua hun thuaklahna, neek leh taak kiciat lohna, zatui zaha taangsapnate hangin Zo galkapte sawt pang zo loin Vangteh khua-a Mah-Sah-Lah (Burma Socialist Programme Party) thuneite kiangah mi 20 ki-surendar uh a, ahi zongin Kawl galkap makai Bo Lah Twin?sawlna tawh Bo Mawng Aye in lainatna nei het loin lam laizangah gualin a baan a baanin kaplum veve hi. A nung cianga a ki-sunrender mi 40-te zong tuamah bangin Kawl galkap ten hawi tuan loin kaplum khin uh hi. Mi 46 Kalemyo Jail-ah kipuak a, mi 4 nasia takin liam hi. Hih bang teng tawh CNA mabaan zop lohin om suak hi.
MIZO NATIONAL FRONT (MNF) pawl hong kiphut leuleu-in President Pu Laldenga makaihna tawh India, Burma leh Bangladesh cih gam thuma Zo minamte luah leitang teng gawmkhawm na’ng leh suahtak na’ng mah suangin hong kipan leuleu uh hi. Kum 1963, December kha in Laldenga, Lalnunmawia leh Sainghakate East Pakistan (tu-a Bangladesh) ah lutin a sim a thamin UNDERGROUND MIZO GOVERNMENT (UMG) pawl phut uh hi. 
Kum 1966, March 1 ni-in MNF in Independent pulakna bawlin, tua panin India kumpawh kikap kipanin, India gamah om thei lo uh ahih manin East Pakistan zuan uh hi.Kum 1971 kuma Bangladesh in suahtakna hong ngah tak ciangin East Pakistan-ah MNF ten om khuan nei nawn lo uh a, India leh Arakan gam kilak teng manawhin kikhin leuleu uh hi. 
h sawngin MNF pang belin ZOMI LIBERATION FRONT (ZLF) pawl zong dingin Pu Tial Khal (President), Pu Thawm Luai (Vice President) leh Pu Thawng Sai(ForeignSecretary) ten maikaih hi. 1972 kumin MNF leh ZLF thukimna tawhPu Lalnunmawia pen India kumpite hopih dingin kisawl a, Pu Tial Khal leh Pu Sui Lingte pen Pu Brengseng (L), Finance Secretary, KACHIN INDEPENDENT ORGANISATION (KIO) heel dingin kuan uh hi. Hun sawtpi khit ciangin KIO-te thupha tawh lawhcing taka hong kileh kik uh a, ahih hangin ZLF in vai tuamtuam hang tawh mabaan zom thei loin om uh hi. MNF in kum 20 sung Independent a thapaihpih khit ciangin 1986 kumin India kumpi tawh kilemna hong bawlin Mizoram pen State suaksakin tawlngak bawl uh hi.
CHIN NATIONAL FRONT (CNF): Hun hong pai to zelin, Pu Tial Khal makaihna mahin ZLF makai lui teng kum 1988, March 15 ni-in Aizawl, Chaltlang vengah kimuhkhopna khat bawlna leuleu uh a, pawlmin kheka CHIN NATIONAL FRONT (CNF) phuh ding vaihawm leuleu uh hi. Pu Tial Khal in President panmun mah len leuleu in, Gen. Secretary dingin Pu Mang Khum, Finance Secretary dingin Pu Lian No Thang, Chief of Staff dingin Pu Roenga, Organiser dingin Pu Mang Uk kiseh hi. 
Kum 1988, March leh August kha sunga Democracy deihna hanga Kawlgam buaina hangin Zomi khangno tampi tak Kawlgam panin India gamah tai uh a, India kumpi in Saiha leh Champhai-ah refugee camp nih bawlsak hi. Hih refugee camp a tung khangnote in BURMA DEMOCRACY FRONT (WESTERN) pawl phut uh a, sawt ding man loin CNF makaite tawh kihona hong neih uh ciangin BDF pen phiat kik pahin, CNF sungah kum 1989, January kha in kisungkhawm uh hi.
1988 kum mah, November kha sunga CNF kikhopna-ah Pu No Than Kap alias John Khaw Kim Thang pen Thailand gamgi-a om KAREN NATIONAL UNION (KNU) Headquarter Manepalaw-ah National Democratic Front (NDF) kizopna bawl dingin paisak uh hi. KNU-te phualpi pan hong kileh kik ciangin Pu No Than Kap in Pu Tial Khal kiangah CNF President hihna awn dingin ngen a, Pu Tial Khal in zong awnin Pu No Than Kap in CNF President panmun len to hi.
CNF mi leh sate galkap training dingin kum 1989, March kha in pawl khat Kachin gama KIO-te kiang mah manawh uh a, kum 1989, November kha in pawl khat Bangladesh gam zuan uh hi. Tua panin gam leh minam suantakna dinga galtum CHIN NATIONAL ARMY (CNA) pawl hong piang leuleu-in, hihte pen tudong SANGNAUPANGTE a ci zong om hi.
1989, October kha-a CNF sungah Pu No Than Kap pawl leh Pu Tial Khal pawl ci-in kikaihna hong piangin, Pu Tial Khal lamte pialkhia-in pawlmin tuamtuam pua uh a, tua lakah a gentaak pen CHIN LIBERATION COUNCIL (CLC) hi-in, hun sawtpi mah kalsuan uh hi. A nung ciangin CLC President panmun pan Pu Tial Khal tawp leuleu-in, Pu Ro Za Thang in President panmun zom to hi.
Kum 1991, December 9 ni-in CNF President Pu No Than Kap pen nawngkai kisa ahih manin CNF sung pan kiheemkhia in, a munah Pu Roger F. Biak Lian Thang kikoihin, CNF President panmun len to hi. Kum 1995, February 22 ni-a Pu Roger F. Biak Lian Thang in a cidam lohna paulamin CNF President panmun nusia leuleu in, tua panin tudong CNF President panmun pen Pu Thomas Thang No in leen to suak lai hi.
1997, June 9-16 sungin a nih veina CNF Party Conference kibawl a, tua takah CNF makai dingin a nuaia teng kiteelkhia hi:
Chairman : Thomas Thang NoVice Chairman : Zing CungGeneral Secretary : Benjamin TuringJoint General Secretary : Khua Uk Lian Member-teDr. Sui KharCapt. Thang Zen Capt. That Ci Lt. Ral Hnin Lt. Paul Smith Lt. Malsawmlian Lt. Solomon Lt. Sunny Ngun AwiLt. Kam Do Dal Lt. Uk Lian Thang andSalai Chan Hmung cih teng hi.
ZOMI RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZRO): Zo minamte kigawmna ding leh suahtakna dinga mala dingin kum 1993, April 9 ni-in Kachin gam, Phupian khua-ah pawl khat hong piang leuleu a, tua pen ZOMI REUNIFICATION ORGANISATION (ZRO) hi in, Assam gam, Karbi Anglong khawka MLA (Member of Legislative Assembly) a seem ngei Pu Khai Za Song Guite alias K.Guite in President panmun lenin, makaih hi. 1997, July kha in Yangon khuapi-ah University kah Zomi khangnote in I gam leh I minam suahtak nadingin sisan leh nuntakna piakkhiat ding lungkimna tawh Zomi Siamsin khangno 20 val in "Zoheisa Unit" ci-in sisan tawh kiciamin phut uh a, ZRO tawh kizoma na sepkhop ding lungkimna neih khit zawh ciangin Yangon khuapi pan sangnaupang mi 12, Tedim pan mi 10 val khawng in Lamka lam zuan uh a, ZRO sungah lutin panmun tuamtuam lenin tu dong kalsuan lai uh hi.
Pu Khai Za Song Guite zawh ciangin Kawlgam galkap mangpi Lt. Col. Hang Khaw Lian (Capt. Mang Tung Nung?tapa) in ZRO President panmun tawm vei len pak cih loh, 1997 kuma Manipur Zomi leh Kuki buai panin ZRO Gen. Secretary Pu Thang Lian Pau (Tonzang MP) pen emergency-in ZRO President panmun kilensak a, tua panin tu dong kip suak lai hi. Tu lai taka ZRO makaite pen a nuaia bang ahi hi.
President : Pu Thang Lian Pau, MP (ZNC)Vice President : Hang Sian ThangChief Secretary : D. Kam Suan ThangFinance Secy. : Kenneth MuanaDenfence Secy. : D. Kam Suan ThangHome Secy. : L. Kam Za ThangExternal Secy. : Thang Suan MangI & PR Secy. : Gin Pian KhupTreasurer : SB Vum Lian ThangPatron : Pu Khai Za Song Guite cih teng hi.
ZO RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZORO): Zo minam bup kigawmna ding, suahtakna ding lunggulhna mah tawh kum 1988, May 19-21 sungin Champhai khua-ah FIRST WORLD ZOMI CONVENTION ON RE-UNIFICATION khawmpi kibawlin, Kawlgam, Manipur, Mizoram leh mun tuamtuam pan mi tul tampi in siim hi. Hih khawmpi panin Zo minam bup kipawlna ding ZOMI RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZORO) hong piang hi. Hih khawmpi leh kipawlna vai a hawm leh a thusapite pen 1972, January 21 nia Manipur, Daizang khua-a kiphuh, Pu T. Gougin leh Pu S. Thang Khan Gin ngaihte-te makaih ZOMI NATIONAL CONGRESS (ZNC) party leh Mizoramah a diakin Pu Brig. Thenphunga Sailo makaih PEOPLE’S CONFERENCE (PC) party ahi hi. 
1991 kum panin ZORO pen political party tawh kisawh nawn lo dingin kiheemkhia a, tua panin Leitung mun tuamtuamah leh UN Secretary General kiang khawngah Zo minam bup kigawmna ding, suahtakna ding deihna Memorandum khia kawikawi hi. 1999 kumin a khat veina dingin Geneva-ah UN vaihawm minam nautangte khawmpi-ah kihelin, ZORO min tawh ‘British in a khenzaak Zo minamte kumpi khat nuai-ah gawmkhawm kik?cih thulu zangin thugenna hun ngah hi. Tua panin hih bang lamsang kikhopna tuamtuamte-ah thugenna nei dingin UN (WGIP) in ZORO cial thei zel a, tukum July - August kha in zong Geneva-ah UN vaihawm Meeting-ah va kah leuleu uh hi. Tua bek tham loin, Committee tuamtuam Asia level Kathmandu (Nepal), Seol (Korea) leh Leitung level Durban (South Africa) cihte-ah zong kihel to zel lai hi. Tulai takin ZORO pen Pu R. Thangmawia (Chairman) leh Pu Ro Za Thangte (Secretary General) makaihna tawh kalsuanin, Aizawl khuapi pen a phualpi-in zang hi.
Hun beisa leh tulai taka I minam nuntakna dinga pute pate?nasepte khangthak Zomite in I phawk ding deihna leh hih thute I pau I lai tawh ciapteh ding lunggulhna in ‘Zomite minam nasepna taangthu?a tomin kong kaikhawm ahi hi. I pau I laite I it bawl kei leh mailamah gam I nei zongin I pau I lai kizang lo kha thei ding hi. A khawsuak minam leh a suakta gam phuh zaha nasep haksa leh thupi zaw dang om lo hi. Hih thute panin khangthak Zomite in I minam nuntakna dingin a nasia zawa nasep a kisapzia phawkna in zang ni.
(Hih Zomite Minam Nasepna Taangthu cih pen Zomi Nam Ni Golden Jubilee pawi, February 20, 1998 nia Mizoram, Champhai khua-a bawlna-ah ka simkhiat pen behlapin kong puak ahi hi - J. Thang Lian Pau, editor Zolawkta)

US Citizenship laivuan dingte ading

ZAUS te'n a Zomi pihte ading deihsakna taktawh U.S. Citizenship laivuan na ah aki dong thei thu 100 te Zolai in simtheih dingin ongbawlkhiat manun makaite tungah lungdam ihko a, zahtakna ihpia hi.


Citizenship Test vaitawh kisai hih anuai ahzong ki simbeh thei hi.


www.uscis.gov/citizenshiptest 
Tuaban ah nanglehang "Naturalization Self Test" na kisinnop leh hih anuai a link pan ki sinthei hi.

UNITED STATES THU SINNA

Gammi suah nading a Theihhuai Thute akin in Sinna 
Gam ki-ukzia Thu (American Government) 
A. Principles of American Democracy 
American gam Democracy Thubulpite

1. What is the supreme law of the land? 
USA gam ii zuih thukhun Upadi thupi pen bang hiam? 
• Gamki-ukna Thukhunpi hi (the Constitution)

2. What does the Constitution do? 
Gamki-ukna Thukhunpi in bangteng vaan hiam? 
• Gam-uk ding kumpi phut 
• Ki-ukzia ding geel 
• Americans mite’ septheih leh ngahtheih peuhmah peelhem saklo (protects)

3. The idea of self-government is in the first three words of the Constitution. What are these 
words? 
Gamki-ukna Thukhunpi sungah ei leh ei ki-ukzia ding lamlak kammal thumte bang hiam? 
• Ei Mipi te (We the People)

4. What is an amendment? 
Upadi Puahphatna/behlapna (Amendment) icih bang hiam? 
• Akikheelna khat (a change) 
• Guanbeh (an addition) 
5. What do we call the first ten amendments to the Constitution? 
Gamki-ukna Thukhunpi sungah Puahphat masakna sawmte bang kici hiam? 
• Hamphatnading Upadi (the Bill of Rights)

6. What is one right or freedom from the First Amendment?” 
Tua Puahphat Masakna ah hamphatna ahihkeh suahtakna khat bang ahia? 
Suaktataka- 
• Thugentheihna 
• Biakpiaktheihna 
• Kikaihkhoptheihna 
• Laigelh leh hawmtheihna 
• Kumpi tungah lungkimlohna gentheih/pulaktheihna

7. How many amendments does the Constitution have? 
Gamki-ukna Thukhunpi bangzah vei kipuahpha ta hiam?
• 27 vei 8. What did the Declaration of Independence do? 
Suahtakna Thutangkopina bang hiam? 
• (Great Britain te kiangpan) suahtak tangkona 
• (Great Britain te kiangpan) suahtak pulakkhia 
• (Great Britain te kiangpan) Americante (United States) suakta hi ei cihkhiatna

9. What are two rights in the Declaration of Independence? 
Suahtakna Thutangkopi in hong phal hamphatna thunihte bang a hia? 
• Nuntak khuasakna 
• Kiphalna 
• Nopsak banga zontheihna

10. What is freedom of religion? 
Biakna Suahtakna in bang hiam? 
• Biakna khat peuhpeuh ah na utleh biathei/bialothei lel a omna 
11. What is the economic system in the United States?* 
United States ah kizang neih-le-lam,silh-le-teen khantohna (sipuazi paizia) ah bangdan 
in pai hiam?* 
• Aziansian sanit (Sumneite bulphuh) paizia (capitalist economy) 
• Sumzuaknamun thupitsakna (Zaykuat sipuazi) (market economy)

12. What is the “rule of law”? 
Upadi tawh ki-uk cih bang hiam? 
• Mikim in upadi zui/mang ding 
• Makaite in zong upadi zui/mang ding 
• Kumpi in zong upadi zui/mang ding 
• Kuamahpeuh upadi huamkhakloh omtuansaklo ding 
A. System of Government 
Ki-ukna Kumpi kilamzia

13. Name one branch or part of the government?* 
Ki-ukna Kumpi kilamzia ah akihel ahiang thupi khat min pulak sin aw.* 
• Hluttaw (Congress) 
• Upadi bawlna 
• President 
• Thuvaanpite 
• Thukhenzumte 
• Thukhenmangte

14. What stops one branch of government from becoming too powerful? 
Tua Ki-ukna ah ahiang khat in aana aneihluatloh nading in bangci ki-gak hiam? 
• Ki-etcikna tawh 
• Aana hawm/khenna tawh 15. Who is in charge of the executive branch? 
A thuneipi pen kua ahiam? 
• President

16. Who makes federal laws? 
Federal ki-ukna upadi kua in geel hiam? 
• Hluttaw (Congress) 
• Pyine Kusale Amat(Senate) leh Taangmi Kusale (House of Representatives) 
• Gam ahihkeh Amyotha Upadi bawl Hluttaw ( U.S. or National legislature)

17. What are the two parts of the U.S. Congress?* 
U.S Congress (Hluttaw) ah dawl nihte bang hiam?* 
• Pyine (Senate) Hluttaw leh Taangmi Hluttaw (House of Representatives)

18. How many U.S. Senators are there? 
Pyine Amat (Senator) bangzah om hiam? 
• Za khat (100)

19. We elect a U.S.Senator for how many years? 
Senator khat in kum bangzah sem dingin kiteel ahia?
• Kum guk (6) 
20. Who is one of your state’s U.S. Senators now?* 
Tulaitak in no Pyine (State) ah Hluttaw (Senator)amat khat kua hiam?* 
• Dawnna atuamtuam suak ding.(District of Columbia-DC ateengte in bel neilo)

21. The House of Representatives has how manyvotingmembers? 
Taangmi Hluttaw (House of Representatives) ah member mi bangzah kiteel hiam? 
• 435 zali sawmthum nga

22. We elect a U.S.Representative for how many years? 
U.S. Taangmi Hluttaw kusale khat kum bangzah sem dingin kiteel hiam? 
• Kumnih (2)

23. Name your U.S.Representative. 
No ii Taangmi Hluttaw Kusale kua hiam? 
• Dawnna atuamtuam suak ding (Me khia khaloten neilo ahihteh Menzipa –
Commissioner pa min genthei)

24. Who does a U.S. Senator represent? 
U.S Pyine Hluttaw kusale khat in kuate ii taangmi ahihiam? 
• Ama pyine(state) a om mi khempeuh

25. Why do some states have more Representatives than other states? 
Banghang in State pawl khat ah Taangmi kusale adangte sangin tam zaw hiam? 
• Amau pyine ah miphazah tawh kisai hang 
• Amau pyine ah mipibup atamzawk hang 
• Pyine khat leh khat ah miphazah akibatlohna hang hi
26. We elect a President for how many years? 
President in kum bangtan sem dingin kiteel ahihiam?
• Kum li (4)

27. In what month do we vote for President?* 
President kiteel hun bang kha hiam?* 
• November

28. What is the name of the President of the United States now?* 
Tulaitak United States ii President (Thamada) min kua hiam?* 
• Barack Obama 
• Obama

29. What is the name of the Vice President of the United States now? 
Tulaitak United States ii Vice President (Thamada azom pa) min bang hiam? 
• Joseph R.Biden, Jr. 
• Joe Biden 
• Biden

30. If the President can no longer serve, who becomes President? 
President in sem thei nonlo hileh kua President suak ding hiam? 
• President zompa (Vice President)

31. If both the President and the Vice President can no longer serve, who becomes 
President? 
President leh Vice President in semthei nonlo hileh kua President suak ding hiam? 
• Hluttaw Okkathah Pa ( the Speaker of the House)

32. Who is the Commander in Chief of the military? 
Galkap lam ah a uk alian pen (Commander in Chief) kua ahihiam? 
• President pa

33. Who signs bills to become laws? 
Upadi kigeel akipsak nading in kua in letmat thuh hiam? 
• President pa

34. Who vetoes bills? 
Kua in Upadi kigeel khat nial thei hiam? 
• President pa

35. What does the President’s Cabinet do? 
President ii vuanzite in bang sem uh hiam? 
• President pa tungah thuko/puak ding 36. What are two Cabinet-level positions? 
Vuanzi za panmun nih bang hiam? 
Secretary =Vuanzi 
• Lokho (Agriculture) Vuanzi (Secretary of Agriculture) 
• Sumbawlnalam (Commerce) Vuanzi 
• Gamhutna (Defense) Vuanzi 
• Pilsinna (Education) Vuanzi 
• Meitha (Energy) Vuanzi 
• Cidamna leh Mihingte Nasepna (Health and Human Services) Vuanzi 
• Gamsung humbitna Vuanzi (Homeland Security) 
• Inn leh khuapi khantohna Vuanzi( Housing and Urban Development) 
• Pyithezi Vuanzi (Interior) 
• Nasepna lam Vuanzi (Labor) 
• Gamdang Vuanzi (State) 
• Puhsaungzi Vuanzi (Transport) 
• Sumkeem Vuanzi (Treasury) 
• Galkapluite/Pensente Vuanzi (Veterans Affairs) 
• Sitnichoh zum (Attorney General) 
• President zom pa (Vice President)

37. What does the judicial branch do? 
Thukhen mang (judicial) in bang sem hiam? 
• Upadi enphaphakik 
• Upadi telgenkhia 
• Kinialtheihnate lemtuah 
• Upadi leh Gamki-ukna Thukhun kikeelkite khentat’

38. What is the highest court in the United States?
United States ah thukhen zum a sang pen bang hiam? 
• Tazazungchoh (Supreme Court)

39. How many justices are on the Supreme Court? 
Supreme Court ah Thukhen Mang bangzah om hiam? 
• Kua (9)

40. Who is the Chief Justice of the United States now? 
Tulaitak United States ah Thukhenmangpi kua hiam? 
• John Roberts (John G. Roberts, Jr.)

41. Under our Constitution, some powers belong to the federal government. What is one 
power of the federal government? 
Gamki-ukna Thukhunpi nuai ah aana neihna Gambup Kumpi (Federal Government) in 
nei hi. Gambup Kumpi neihtheih aana khat bang hiam? 
• Sum khenkhiasak (to print money) 
• Galsim ding khensat (to declare war) 
• Galkap phuansak (to create an army) 
• Gamdang tawh thukimna laipi bawl (to make treaties) 42. Under our Constitution, some powers belong to the states. What is one power of the 
states? 
Gamki-ukna Thukhunpi nuai ah septheih aana neihna pyinete ah kipia hi. Tua aana khat
bang ahihiam? 
• Sang leh pilsinna vaihawm 
• Palik neithei 
• Meiphelhna leh humbitna vaihawmthei 
• Mawtawhawl letmat piathei 
• Gam leh lei zatna vaihawmthei

43. Who is the Governor of your state now? 
No pyine aa alianpen Governor tulaitakin kua hiam? 
• Adawnna tuamtek hi ding. DC aatengte in Governor neilo)

44. What is the capital of your state?* 
No pyine khuapi (myodaw) bang hiam?* 
• A dawnna kibanglo ding. (DC ateengte in myodaw nei tuanlo)

45. What are the two major political parties in the United States?* 
USA ah Naingnganzi party lian nih bang ahihiam?* 
• Democratic leh Republican

46. What is the political party of the President now? 
Tulaitak President pa ii Naingnganzi party min bang hiam? 
• Democratic Party

47. What is the name of the Speaker of the House of Representatives now? 
Gambup Hluttaw Okkathah (Speaker of the House of Representative) kua hiam? 
• (Nancy) Pelosi 
B. Hamphatna Ngahtheih thute leh I Tavuante (Rights and Responsibilities)

48. There are four amendments to the Constitution about who can vote. Describe one of 
them. 
Gamki-ukna Thukhunpi ah li veitak kipuahphat na ah kuate in mee piathei dingte cih 
kilemthak hi. Tua lak ah khat gen in. 
• Gammi kum 18 apha leh atungsiahte 
• Mee piak theih nading sumpiak kullo 
• Numei pasal akuapeuh in mee piathei 
• Kua minam hitaleh gammi pasal khatpeuh in mee pia thei

49. What is one responsibility that is only for United States citizens?* 
United States gammi bek ii tavuan khat bang hiam?* 
• Thukhen semthei 
• Federal (Pyine) kiteelna ah mee piathei 50. Name one right only for United States citizens. 
United States gammi khat ii ngahtheih hamphatna khat bang hiam? 
• Federal (Pyine) kiteelna ah thu nei thei 
• Federal (Pyine) ah meekuang lui thei

51. Whar are two rights of everyone living in the United States? 
United States ah a teeng khempeuh ii ngahtheih hamphatna thu nih bang hiam? 
• Suakta takin thu pulaakthei 
• Suakta takin thu genthei 
• Suakta takin kikaikhawm thei 
• Suakta takin kumpi tung lungkimlohna azukhan(dong) thei 
• Suakta takin biakpiakna neithei 
• Suakta takin thau tawi thei

52. What do we show loyalty to when we say the Pledge of Allegiance? 
Zahtakpiakding Kamciam (Pledge of Allegiance) i neih ciang bangtung ah thumaan citak 
ding ihihiam?* 
• United States gam tung ah 
• Gam ii alan tungah

53. What is one promise you make when you become a United States citizen?* 
United States gammi khat nasuah ciangin na kam kiciamna khat bang ahihiam?* 
• Gamdangte tungah muanna leh suanna nei nonlo ding 
• United States ii Gamki-ukna Thukhun leh Upadite humbit ding 
• United States ii Upadi zui ding 
• U.S. galkap ah sem ding (akisap leh) 
• Gam ading nasep thupi sem ding (akisap leh) 
• United States gam tungah citak muanhuai ding

54. How old do citizens have to be to vote for President?* 
President a kiteelna ah mee pia theidingte kum bangzah pha ding hiam?* 
• Kum 18 leh a tung siah

55. What are two ways that Americans can participate in their democracy? 
American te in Democracy vaipuak ah kiheltheih nading nam nih bang ahi hiam? 
• Mee pia 
• Naingnganzi party khat peuhpeuh ah kihel 
• Mee suaina ah huh 
• Civil kipawlna khat ah kizom 
• Veeng kipawlna ah kihel 
• Thupi khat tawh kisai na ngaihsutna hoihte akiteel upa khatpeuh tungah pulakthei 
• Hluttaw amat leh kusale te kiang hawh zeel 
• Thupiang thu leh la khat na deihna leh na nialna mipi maiah gen ngam 
• Zum khat peuh ah ulianna semding kiteelthei, kihel thei 
• Tadensa thukizaksakna ah lai at thei 56. When is the last day you can send in federal income tax forms?* 
Pyine akhun(tax) piak ding a ni nunung bang ni hiam?* 
• April 15 ni

57. When must all men register for the Selective Service? 
Galkap nasep peello in sem dingte kum bangzah kikal hiding hiam? 
• Kum 18 phak ah 
• Kum 18 leh 26 kikal ah 
AMERICAN TANGTHU (AMERICAN HISTORY) 
A. Gamkekte hun leh Suahtakna ngah dong (Colonial Period and Independence) 
58. What is one reason colonists came to America? 
Gamdang mite America ah hong paina ahang khat bang hiam? 
• Suaktanuam 
• Naingnganzi sepna ah suakta 
• Biakna ah suahtakna 
• Nuntaknading baih 
• Amau biaknop biakna peuhpeuh biathei 
• Kigawtna/kibawlsiatna omlo 
59. Who lived in America before the Europeans arrived? 
Europe mite hong tun ma in America ah kuate teengkhin uh hiam? 
• American Indians te 
• Native American kici America ah a teengciilte 
60. What group of people was taken to America and sold as slaves? 
Kua mite America ah sal in kizuak ahihiam? 
• Africans 
• Africa gam pan mite

61. Why did the colonists fight the British? 
America ah hong lalte in banghangin Mangkangte (British) do uh hiam? 
• Phiangsiah piak tamluat hang 
• British galkapte amau gam ah a om hang 
• Amau leh amau aki-uk khakloh uh hang

62. Who wrote the Declaration of Independence? 
Suahtaakna Thupulakkhiat (Declaration of Independence) kua in at ahihiam? 
• (Thomas) Jefferson 
63. When was the Declaration of Independence adopted? 
Suahtaakna Thupulakkhiat cikni in kikipsak hiam? 
• July 4, 1776 64. There were 13 original states. Name three. 
Gam kiphut tungin Pyine 13 om hi. Thum min pulak in. 
• New Hampshire * Delaware 
• Massachusetts * Maryland 
• Rhode Island * Virginia 
• Connecticut * North Carolina 
• New York * South Carolina 
• New Jersey * Georgia 
• Pennsylvania 

65. What happened at the Constitutional Convention?
Gamki-ukna Kikupna Khawmpi ah bang kisemkhia hian? 
• Gamki-ukna Thukhunpi kigelhkhia 
• Gamphutkhiacil Pate in Gamki-ukna Thukhunpi geel

66. When was the Constitution written? 
Gamki-ukna Thukhunpi (Constitution) cikkum in kigelh hiam? 
• 1787

67. The Federalist Papers supported the passage of the U.S. Constitution. Name one of the 
writers. 
Gamki-ukna Thukhunpi sungah Federal tawh ki-ukna ding apiangsak lai-geelte lak ah 
khat min gen in. 
• (James) Madison 
• (Alexander) Hamilton 
• (John) Jay 
• Publius

68. What is one thing Benjamin Franklin is famous for 
Benjamin Franklin aminthanna ahang khat gen in. 
• U.S. Diplomat (Palai) 
• Gamki-ukna Thukhun geelna ah a kum ham pen 
• U.S ah Postmaster General (Sadaih mang) amasa pen 
• “Poor Richard’s Almanac” kici laibu minthang gelhpa 
• Sumpiakloh (akhonkhong) laibusaal masa pen apankhia pa

69. Who is the “Father of Our Country”? 
“I gam ii Pa” kua ahihiam? 
• (George) Washington 
70. Who was the first President?* 
President masa pen kua hiam?* 
• (George) Washington B. 1800 hun lai (1800s)

71. What territory did the United States buy from France in 1803? 
1803 kum in United States in Piantit (France) te kiangpan bang gam lei ahihiam? 
• Louisiana gam 
• Louisiana

72. Name one war fought by the United States in the 1800s 
1800 hun lai in United States in a do gal khat min pulak in. 
• 1812 kum Gal 
• Mexican-American Gal 
• Tual Gal (Civil War) 
• Spainish-American Gal

73. Name the U.S.war between the North and the South. 
U.S. Saklam leh Khanglam kidona US galmin bang hiam? 
• Tual Gal (Civil War) 
• Pyine khat leh khat kikal kidona

74. Name one problem that led to the Civil War. 
Tualgal apiangsak thubuai khat gen in. 
• Sila vai 
• Neek leh dawn vai 
• Pyine te phattuam ngahna vai

75. What was one important thing that Abraham Lincoln did?* 
Abraham Lincoln ii sepkhiat athupi mahmah khat bang hiam? 
• Silate suakta sak (Silate Khahkhitana Pulakkhiatna) 
• Gambup kembit/humbit zo 
• United States tualgal sung makaih

76. What did the Emancipation Proclamation do? 
Sila khahkhiatna Thupulakna (Emancipation Proclamation) in bang sem hiam? 
• Silate suakta sak 
• Kipawl Kithukimna tawh silate khahkhia 
• Kipawlna a thukim gamte ah sila kikhahkhia 
• Khanglam gam khempeuh phialah sila kikhahkhiata

77. What did Susan B.Anthony do? 
Susan B. Anthony in bang sem khia hiam? 
• Numeite ngahding phattuamna phu ( fought for women’s rights) 
• Mipi ngahding phattuamnate phu( fought for civik rights) C. Tunai American Tangthu leh A thupi thupiangte (Recent American History and 
Other Important Historical Information)

78. Name one war fought by the United States in the 1900s * 
1900s huam kum sungah America in a galdo khat gen in.* 
• Leitung Galpi I 
• Leitung Galpi II 
• Korea Gal 
• Vietnam Gal 
• (Persian) Gulf (Pinlekuih) Gal

79. Who was President during World War I? 
Leitung Galpi Kido Masa lai in President kua ahihiam? 
• (Woodrow) Wilson

80. Who was President during the Great Depression and World War II? 
Donghtuah Lianpi Hun leh Leitung Galpi Nih kido hun in President kua ahihiam? 
• (Franklin) Roosevelt

81. Who did the United States fight in World War II? 
Leitung Galpi Nih lai in United States in kuate do hiam? 
• Japan, Germany leh Italy

82. Before he was President, Eisenhower was a general. What war was he in? 
Eisenhower President a suahma in galkap mang General ahi hi. Bang gal do ahihiam? 
• Leitung Galpi II 
83. During the Cold War, what was the main concern of United States? 
Cold War kici kilungsimneih gal kidona hun lai in United States in bang buaipih pen hiam? 
• Communism kici Kawminit paizia vai 
84. What movement tried to end racial discrimination? 
Bang lungphona in minam kigimneihna beisak sawm hiam? 
• Tualsung hamphatna (lungphona). Civil rights (movements)

85. What did Martin Luther King,Jr. do?* 
Martin Luther King Jr, in bang semkhia hiam?* 
• Tualsung hamphat nading vai phu 
• American te khempeuh liangko kikim nading sem

86. What major event happened on September 11, 2001, in the United States? 
September 11, 2001 ni in United States ah bang thupi piang ahihiam? 
• Mingongtatte (terrorists) in U.S. sim 87. Name one American Indian tribe in the United States. 
American Indian minam sungah nam khat gen in. 
• Cherokee * Cheyenne 
• Navajo * Arawak 
• Sioux * Shawnee 
• Chippewa * Mohegan 
• Choctaw * Huron 
• Pueblo * Oneida 
• Apache * Lakota 
• Iroquois * Crow 
• Creek * Teton 
• Blackfeet * Hopi 
• Seminole * Inuit 

THEIHHUAI THU TUAMTUAM (INTEGRATED CIVICS) 
A. Gamthu (Geography)

88. Name one of the two longest rivers in the United States. 
United States gam ah a sau penpen gunpi nih lak ah khat min gen in. 
• Missouri (Gun) 
• Mississippi (Gun) 
89. What ocean is on the West Coast of the United States? 
United States ii nitumna lam ah om tuipi bang hiam?
• Pacific (Tuipi)

90. What ocean is on the East Coast of the United States? 
United States ii nisuahna lam ah om tuipi banghiam?
• Atlantic (Tuipi)

91. Name one U.S. territory. 
U.S. ii uk gam lak ah khat gen in. 
• Puerto Rico 
• U.S. Virgin Islands 
• American Samoa 
• Northern Mariana Islands 
• Guam

92. Name one state that borders Canada. 
Canada tawh kigamgi pyine min khat gen in. 
• Maine * Minnesota 
• New Hampshire * North Dakota 
• Vermont * Montana 
• New York * Idaho 
• Pennsylvania * Washington 
• Ohio * Alaska 
• Michigan 93. Name one state that borders Mexico. 
Mexico gam tawh kigamgi pyine min khat gen in. 
• California 
• Arizona 
• New Mexico 
• Texas

94. What is the capital of the United States?* 
United States ii gam-ukna khuapi min bang hiam?* 
• Washington, D.C. 
95. Where is the Statue of Liberty?* 
(Statue of Liberty) Suahtakna milimpi koi ah om hiam? 
• New York (Tembaw kholna ah) 
• Liberty Tuikulh tungah (New Jersey, New York khuapi kiang leh Hudson gun tungah) 
zong kicithei hi. 
B. Ciaptehna lim (Symbols)

96. Why does the flag have 13 stripes? 
Banghang in US alan ah agial 13 om hiam? 
• Akipatcil in pyine 13 tawh kipan ahihhang 
• A gial te in zong pyine khatta taang a ding lahna hi

97. Why does the flag have 50 stars?* 
Banghang in US alan ah aksi 50 tuang hiam?* 
• Aksi khat ciang Pyine khat taang a ding 
• Aksi khat in Pyine khat taang suak 
• Pyine 50 a om hang

98. What is the name of the national anthem? 
Gam Lapi min bang hiam? 
• The Star Spangled Banner (Aksi Tediamdiam Dialkhai) 
C. Mipi Tawlngak Nite (Holidays)

99. When do we celebrate Independence Day?* 
Cikni in Suahtakni kibawl hiam? * 
• July 4 100. Name two national U.S.holidays. 
U.S. ah tawlngak ni nih gen in 
• Kumthak Ni New Year’s Day 
• Martin Luther King, Jr. Ni Martin Luther King, Jr. Day 
• President te Ni Presidents’ Day 
• Daihawh Ni Memorial Day 
• Suahtak Ni Independence Day 
• Nasemte Ni Labor Day 
• Columbus Ni Columbus Day 
• Galkapluite Ni Veterans Day 
• Lungdamkoh Ni Thanksgiving Day 
• Lungdambawl Ni Christmas 
NB.(Ciapteh ding)

Dotna khempeuh ah asterisk ( *) tawh akiciamtehte peello a theih hamtang ding 
hiphadeuh hi. Anuai ah (dot) tawh akiciamtehte a dawnna hipah hi. 
Translated by CTZT 
Naturalization Sample Self Test (Gammi suah na laivuan kisinna ding)
Naturalization interview information video: http://www.youtube.com/watch?v=SDb9_CqPUTQ

1. What is the "rule of law"?
• Everyone must follow the law. [CORRECT]
• Everyone but the President must follow the law. 
• Government does not have to follow the law. 
• All laws must be the same in every state.

2. Name one U.S. territory.
• Cayman Islands 
• Bermuda 
• Guam [CORRECT]
• Haiti
3. What are the two parts of the U.S. Congress?
• the Senate and House of Representatives [CORRECT]
• the House of Representatives and the courts 
• the House of Lords and the House of Commons

• the Senate and the courts 
4. What does the judicial branch do?
• resolves disputes 
• decides if a law goes against the Constitution 
• reviews laws 
• all of these answers [CORRECT]

5. What did the Declaration of Independence do?
• declared our independence from Great Britain [CORRECT]
• freed the slaves 
• declared our independence from France 
• gave women the right to vote

6. What is freedom of religion?
• You must choose a religion. 
• You can practice any religion, or not practice a religion. [CORRECT]
• You can't choose the time you practice your religion. 
• No one can practice a religion. 
7. Who vetoes bills?
• the Vice President 
• the President [CORRECT]
• the Speaker of the House 
• the President Pro Tempore

8. Name one branch or part of the government.
• United Nations 
• parliament 
• state government 
• legislative [CORRECT]

9. Name one U.S. territory.
• Cayman Islands 
• Bermuda 
• Guam [CORRECT]
• Haiti
10. When is the last day you can send in federal income tax forms?
• July 4 
• March 15 
• May 15 
• April 15 [CORRECT]

11. What do we show loyalty to when we say the Pledge of Allegiance?
• the state where you live 
• the President 
• Congress 
• the United States [CORRECT]

12. Name one war fought by the United States in the 1900s.
• Civil War
• Revolutionary War 
• World War I [CORRECT]
• War of 181 
US gammi suahna ding aa thu kidong thei 100 te dotna leh dawnna. 
A Sample 100 Question Citizenship Test: Dotna 100 
1. What are the colors of our flag? Red, White, and Blue. 
2. How many stars are there in our flag? 50 
3. What color are the stars on our flag? White 
4. What do the stars on the flag mean? 
5. How many stripes are there in the flag? 13 
6. What color are the stripes? 
7. What do the stripes on the flag mean? 
8. How many states are there in the Union? 
9. What is the 4th of July? 
10. What is the date of Independence Day? 
11. Independence from whom? 
12. What country did we fight during the Revolutionary War? 
13. Who was the first President of the United States? 
14. Who is the President of the United States today? 
15. Who is the Vice-President of the United States today? 
16. Who elects the President of the United States? 
17. Who becomes the President of the United States if the President should die? 
18. For how long do we elect the President? 
19. What is the Constitution? 
20. Can the Constitution be changed? 21. What do we call a change to the Constitution? 
22. How many changes or amendments are there to the Constitution? 
23. How many branches are there in our government? 
24. What are the three branches of our government? 
25. What is the legislative branch of our government? 
26. Who makes the laws in the United States? 
27. What is Congress? 
28. What are the duties of Congress? 
29. Who elects Congress? 
30. How many senators are there in Congress? 
31. Can you name the two senators from your state? 
32. For how long do we elect each senator? 
33. How many representatives are there in Congress?
34. For how long do we elect the representatives? 
35. What is the executive branch of our government?
36. What is the judiciary branch of our government?
37. What are the duties of the Supreme Court? 
38. What is the supreme law of the United States? 
39. What is the Bill of Rights? 
40. What is the capital of your state? 
41. Who is the current governor of your state? 
42. Who becomes President of the United States if the President and the Vice-President 
should die? 
43. Who is the Chief Justice of the Supreme Court? 
44. Can you name the 13 original states? 
45. Who said, "Give me liberty or give me death."? 
46. Which countries were our enemies during World War II? 
47. What are the 49th and 50th states of the Union?
48. How many terms can a President serve? 
49. Who was Martin Luther King, Jr.? 
50. Who presides over your local government? 
51. According to the Constitution, a person must meet certain requirements in order to be 
eligible to become President. Name one of these requirements. 
52. Why are there 100 Senators in the Senate? 
53. Who selects the Supreme Court justices? 
54. How many Supreme Court justices are there? 
55. Why did the Pilgrims come to America? 
56. What is the head executive of a state government called? 
57. What is the head executive of a city government called? 
58. What holiday was celebrated for the first time by American colonists? 
59. Who was the main writer of the Declaration of Independence? 
60. When was the Declaration of Independence adopted? 
61. What is the basic belief of the Declaration of Independence? 
62. What is the national anthem of the United States? 
63. Who wrote the Star-Spangled Banner? 
64. Where does freedom of speech come from? 
65. What is the minimum voting age in the United States? 
66. Who signs bills into law? 
67. What is the highest court in the United States?
68. Who was President during the Civil War? 69. What did the Emancipation Proclamation do? 
70. What special group advises the President? 
71. Which President is called the "Father of our country? 
72. What Immigration and Naturalization Service form is used to apply to become a 
naturalized citizen? 
73. Who helped the Pilgrims in America? 
74. What is the name of the ship that brought the Pilgrims to America? 
75. What were the 13 original states of the U.S. called? 
76. Name 3 rights or freedoms guaranteed by the Bill of Rights. 
77. Who has the power to declare war? 
78. What kind of government does the United States have? 
79. Which President freed the slaves? 
80. In what year was the Constitution written? 
81. What are the first 10 amendments to the Constitution called? 
82. What is the supreme law of the land? 
83. Where does Congress meet? 
84. Whose rights are guaranteed by the Constitution and the Bill of Rights? 
85. What is the introduction to the Constitution called? 
86. Name one benefit to being a citizen of the United States? 
87. What is the most important right granted to U.S. citizens? 
88. What is the United States Capitol? 
89. What is the White House? 
90. Where is the White House located? 
91. What is the name of the President's official home? 
92. Name one right guaranteed by the first amendment. 
93. Who is the Commander in Chief of the U.S. military? 
94. Which President was the first Commander in Chief of the U.S. military? 
95. In what month do we vote for President? 
96. In what month is the new President inaugurated?
97. How many times may a Senator be re-elected? 
98. How many times may a Congressman be re-elected?
99. What are the 2 major political parties in the U.S. today? 
100. How many states are there in the United States? Answer sheet for 100 Questions. Dawn na 100 
1. Red, White, and Blue. 
2. 50 
3. White 
4. One for each state in the union 
5. 13 
6. Red and White 
7. They represent the original 13 states 
8. 50 
9. Independence Day 
10. July 4th 
11. England 
12. England 
13. George Washington 
14. Barack Obama 
15. Joe Biden 
16. The electoral college 
17. Vice-President 
18. Four years 
19. The supreme law of the land 
20. Yes 
21. Amendments 
22. 27 
23. 3 
24. Legislative, Executive, and Judiciary 
25. Congress 
26. Congress 
27. The Senate and the House of Representatives 
28. To make laws 
29. The people 
30. 100 
31. Dean Heller and Harry Reid 
32. 6 years 
33. 435 
34. 2 years 
35. The President, cabinet, and departments under the cabinet members 
36. The Supreme Court 
37. To interpret laws 
38. The Constitution 
39. The first 10 amendments of the Constitution 
40. Carson City 
41. Brian Sandoval 
42. Speaker of the House of Representatives 
43. John G. Roberts, Jr. 
44. Connecticut, New Hampshire, New York, New Jersey, Massachusetts, Pennsylvania, 
Delaware, Virginia, North Carolina, South Carolina, Georgia, Rhode Island, and 
Maryland 
45. Patrick Henry 
46. Germany, Italy, and Japan 
47. Alaska and Hawaii 48. 2 
49. A civil rights leader 
50. Your County Commissioners 
51. Must be a natural born citizen of the United States; Must be at least 35 years old by the 
time he/she will serve; Must have lived in the United States for at least 14 years 
52. 2 from each state 
53. Appointed by the President 
54. 9 
55. For religious freedom 
56. Governor 
57. Mayor 
58. Thanksgiving 
59. Thomas Jefferson 
60. July 4, 1776 
61. That all men are created equal 
62. The Star-Spangled Banner 
63. Francis Scott Key 
64. The Bill of Rights 
65. 18 
66. The President 
67. The Supreme Court 
68. Abraham Lincoln 
69. Freed many slaves 
70. The Cabinet 
71. George Washington 
72. Form N-400, "Application to File Petition for Naturalization" 
73. The American Indians (Native Americans) 
74. The Mayflower 
75. Colonies 
76. Rights: 
1. The right of freedom of speech, press, religion, peaceable assembly and 
requesting change of government. 
2. The right to bear arms (the right to have weapons or own a gun, though subject 
to certain regulations). 
3. The government may not quarter, or house, soldiers in the people's homes 
during peacetime without the people's consent. 
4. The government may not search or take a person's property without a warrant. 
5. A person may not be tried twice for the same crime and does not have to testify 
against him/herself. 
6. A person charged with a crime still has some rights, such as the right to a trial 
and to have a lawyer. 
7. The right to trial by jury in most cases. 
8. Protects people against excessive or unreasonable fines or cruel and unusual 
punishment. 
9. The people have rights other than those mentioned in the Constitution. 
10. Any power not given to the federal government by the Constitution is a power of 
either the states or the people. 
77. The Congress 
78. Republic 
79. Abraham Lincoln 80. 1787 
81. The Bill of Rights 
82. The Constitution. 
83. In the Capitol in Washington, D.C. 
84. Everyone (citizens and non-citizens living in the U.S.) 
85. The Preamble 
86. Obtain federal government jobs; travel with a U.S. passport; petition for close relatives 
to come to the U.S. to live 
87. The right to vote 
88. The place where Congress meets 
89. The President's official home 
90. Washington, D.C., (1600 Pennsylvania Avenue, N.W.) 
91. The White House 
92. Freedom of: speech, press, religion, peaceable assembly, and, requesting change of 
the government 
93. The President 
94. George Washington 
95. November 
96. January 
97. There is no limit 
98. There is no limit 
99. Democratic and Republican 
100. 50 
Naturalization Sample Self Test Question and Answer Zomi translations is sponsored by 
East Portland Action Plan - East Portland Neighborhood Office

src: ZAUSA